Co w BeskidachCo w Beskidach
Gmina

Gmina Jeleśnia

4081401 m n.p.m.
61
Szczytów
9
Miejscowości
22
Atrakcji
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — Gmina JeleśniaN
Najwyższy szczyt
Kopiec · 1401 m
Różnica wysokości
993 m

Historia Gmina Jeleśnia

Postacie i wątki:
II Wojna Światowa
Na terenie wsi Krzyżowa i Przyborów (gmina Jeleśnia) przed wybuchem II wojny światowej zbudowano 5 schronów bojowych tworzących Linię obrony Krzyżowa-Przyborów, mających umocnić doliny rzeki Koszarawy i Krzyżówki. Obsadzała je 152 Kompania Forteczna "Jeleśnia" KOP — były to regularnie wojskowe fortyfikacje obronne, nie obiekty partyzanckie.
XIII/XIV w.
Pewel Wielka powstała jako wieś zarębna, zasiedlona przez wędrowną ludność wołoską (wałaską), która karczowała lasy tworząc zarębki.
XIV w.
Tradycje hutnictwa żelaza na Żywiecczyźnie sięgają co najmniej XVI wieku — pierwsza udokumentowana huta powstała w 1570 r. na Bystrej (wzmianka Komonieckiego). Ruda żelaza była wydobywana m.in. w Jeleśni, jednak jako surowiec dla huty w Węgierskiej Górce (założonej w 1838 r.). Hipoteza o XIV-wiecznym początku hutnictwa w Żywiecczyźnie, wiązana z dzielnicą Żywca "Rudza", nie ma potwierdzenia w źródłach archiwalnych ani archeologicznych.
XV w.
Założenie osady wołoskiej w Korbielowie
Korbielówpl.wikipedia.org
1562
Nazwa wsi Sopotnia Wielka pojawiła się w przywileju wydanym dla mieszczan żywieckich przez Jana Komorowskiego, pana na Żywcu.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1595
W miejscowości istniał kościół filialny parafii żywieckiej.
1608
Drewniany budynek Starej Karczmy w Jeleśni, wzniesiony w drugiej połowie XVIII wieku (ok. 1774), będący żywą lekcją tradycji. Historia karczmy sięga 1608 roku, kiedy Mikołaj Komorowski założył w Jeleśni folwark i wybudowano pierwszą karczmę pańską, jednak obecny budynek z modrzewiowego drewna pochodzi z późniejszego okresu.
Jeleśniabeskidnews.pl
1628
Królowa Konstancja erygowała w Jeleśni samodzielną parafię.
1628
12 zarębników w Sopotni Wielkiej płaciło po 24 grosze taczma na rzecz kościoła w Jeleśni.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
XVII w.
Jeleśnia weszła w skład „państwa” żywieckiego, którego centrum stanowił Żywiec.
XVII w.
Mutne powstało w XVII wieku.
XVII w.
Pewel Wielka powstała jako osada pasterska na prawie wołoskim, związana z działalnością hutniczą i wydobywaniem rudy darniowej do około 1679 roku. Dawniej wieś stanowiła ośrodek wyrobu gontów, drewnianych zabawek, narzędzi oraz sprzętów rolniczych.
Pewel Wielkapl.wikipedia.org
1712
Pewel Wielka liczyła 17,5 zarębków, na których gospodarowało 35 półzarębników.
XVIII w.
Najcenniejszym obiektem jest kościół św. Wojciecha, którego murowana bryła barokowa powstała w latach 1693–1702 i była poszerzana w latach 1778–1785. Rokokowe wnętrze kryje rzeźby, polichromowany strop kasetonowy z 1702 roku oraz misternie rzeźbiony ołtarz główny z 1790 roku.
XVIII w.
Wieś Sopotnia Wielka liczyła 21 zarębków.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1817
Plebania przy kościele św. Wojciecha została zbudowana.
Jeleśniajelesnia.pl
1826
Powstała kamienna figura Chrystusa upadającego pod krzyżem w Jeleśni Dolnej.
1847–1848
Epidemia cholery znacznie zdziesiątkowała tutejszą ludność.
około połowy XIX w.
Budowa drewnianego domu w Korbielowie
XIX w.
Powstanie drewnianej kaplicy w Korbielowie — 2. poł. XIX w.
XIX w.
W Korbielowie znajduje się sanktuarium z łaskami słynącym obrazem Matki Bożej, który pochodzi z kościoła dominikańskiego w Bohorodczanach i cudownie ocalał pomimo walk toczonych na froncie I wojny światowej (1914–1918); do Korbielowa obraz trafił w 1974 roku.
Korbielówsmagula.pl
XIX w.
Proces sprowadzania kolonistów do Sopotni Wielkiej przez żywieckich Habsburgów rozpoczął się w połowie XIX wieku.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
XIX w.
W Sopotni Małej istniała zabytkowa remiza OSP, która obecnie pełni funkcję Domu Ludowego.
Sopotnia Małamobitour-klin.sk
XIX w.
W Sopotni Małej znajduje się szlak turystyczny prowadzący na Romankę (1366 m n.p.m.).
Sopotnia Małakolejbeskidzka.pl
XIX w.
W XIX wieku pozyskiwano w nim rudę żelaza.
1860
Szkoła trywialna w Sopotni Wielkiej powstała około 1860 roku.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1898
W Sopotni Małej wybudowano murowaną kapliczkę pw. św. Jana Chrzciciela.
Sopotnia Małamobitour-klin.sk
1914
Wieś liczyła 3000 mieszkańców i była ważną stacją turystyczną dla turystów dążących na Pilsko i Babią Górę.
1922
Rozpoczęto budowę pierwszej szkoły powszechnej w Sopotni Wielkiej.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1924
Otwarto pierwszą szkołę powszechną w Sopotni Wielkiej jako szkołę 4-klasową.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1939
W Przyborowie rozpoczęto budowę umocnień polowych, w tym zapory przeciwpiechotnej (trzy rzędy drutów kolczastych) biegnącej od schronu P-2 na północ, przecinającej rzekę Koszarawę i drogę do schronu P-1. Celem było zablokowanie doliny rzeki oraz drogi na Jeleśnię i Żywiec od strony wschodniej.
Przyborówjelesnia.pl
1939
Żelbetowe schrony bojowe z okresu Kampanii Wrześniowej 1939 r. w Przyborowie (gmina Jeleśnia) — 2 ukończone obiekty (z planowanych 5) stanowiące część Linii obrony Krzyżowa-Przyborów, zachowane w niemal 100% do dziś.
1939
22 lipca 1939 wybuchł pożar, w wyniku którego spłonęła cała szkoła wraz z dokumentacją.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1939
Do 1 września 1939 roku wybudowano i częściowo wyposażono 2 schrony bojowe, pod trzeci wykonano fundament, a pod kolejne dwa rozpoczęto wykopy.
Przyborówjelesnia.pl
1945–1991
Stacjonowanie strażnicy Wojsk Ochrony Pogranicza w Korbielowie
Korbielówpl.wikipedia.org
1946
W ramach czynu społecznego przystąpiono do budowy nowej szkoły w Sopotni Wielkiej.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
lata 80. XX w.
Budowa Ośrodka Narciarskiego Pilsko na zboczach Pilska w Korbielowie
Korbielówpl.wikipedia.org
1954–1960
Wieś była siedzibą gromady Pewel Wielka.
Pewel Wielkapl.wikipedia.org
1954–1972
Wieś była siedzibą władz gromady Sopotnia Mała.
Sopotnia Małapl.wikipedia.org
1954–1960
Wieś była siedzibą władz gromady Sopotnia Wielka.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1967
Rozpoczęcie funkcjonowania schroniska PTTK „Chata Baców” w Korbielowie
Korbielówpl.wikipedia.org
1974
Umieszczenie w kościele w Korbielowie łaskami słynącego obrazu Matki Bożej z kościoła dominikańskiego w Bohorodczanach, czczonego jako obraz Matki Bożej Pani Korbielowskiej
Korbielówpl.wikipedia.org
1975–1998
Wieś należała do województwa bielskiego.
Pewel Wielkapl.wikipedia.org
1975–1998
Korbielów znajdował się w województwie bielskim
Korbielówpl.wikipedia.org
1975–1998
Miejscowość należała do województwa bielskiego.
Sopotnia Małapl.wikipedia.org
1975–1998
Miejscowość położona była w województwie bielskim.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1981
Rozpoczęto organizację imprezy folklorystycznej „Dni Jeleśni”.
1982
Parafia rzymskokatolicka w Pewli Wielkiej, pod wezwaniem Świętego Maksymiliana Kolbego, została erygowana.
Pewel Wielkapl.wikipedia.org
1984
15 lipca 1984 roku, w rocznicę bitwy pod Grunwaldem, pomnik na Sumowej Grapie poświęcił ksiądz proboszcz Józef Woźniak.
Krzyżowamilowka.pl
1986
Kościół świętego Wojciecha w Jeleśni wraz z plebanią z 1817 roku został wpisany do rejestru zabytków.
Jeleśniajelesnia.pl
1991
Przejęcie strażnicy Wojsk Ochrony Pogranicza w Korbielowie przez Straż Graniczną
Korbielówpl.wikipedia.org
1994
Stowarzyszenie POLARIS – OPP zaczęło popularyzować astronomię wśród dzieci i młodzieży w Sopotni Wielkiej.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
1995–2007
Funkcjonowanie drogowego oraz pieszego przejścia granicznego na Słowację Korbielów-Oravská Polhora na korbielowskiej przełęczy Glinne
Korbielówpl.wikipedia.org
2001
Wodospad w Sopotni Wielkiej jest chroniony jako pomnik przyrody od 1964 roku.
2007
Oddanie do użytku kolejnego wyciągu krzesełkowego w Ośrodku Narciarskim Pilsko w Korbielowie
Korbielówpl.wikipedia.org
2011
Utworzono pierwszy w Polsce Obszar Ochrony Ciemnego Nieba w Sopotni Wielkiej, zmieniono oświetlenie uliczne.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
2012
Stowarzyszenie Kół Gospodyń Wiejskich Gminy Jeleśnia zostało zarejestrowane w Sądzie Rejonowym - VIII Wydziale Gospodarczym KRS w Bielsku-Białej pod numerem KRS0000412815.
Jeleśniajelesnia.pl
2012
Zakończono prace budowlane przy projekcie Ostrava-Beskidy Cyklostezka na odcinku Vratimov-Sviadnov (Czechy). Uroczyste otwarcie odbyło się 11 września 2012 r. w Paskowie. Projekt był realizowany przez czeski związek gmin Region Slezská brána wraz z miastami Vratimov i Paskov oraz gminami Řepiště, Žabeň i Sviadnov — gmina Jeleśnia nie była partnerem tego projektu. Trasa rowerowa nr 59 o długości 7380 m połączyła istniejące odcinki szlaku rowerowego Ostrawa-Beskidy.
Jeleśniajelesnia.pl
2012
W Jeleśni wytyczono 12 tras rowerowych o zróżnicowanym stopniu trudności (łatwe, średnio trudne i bardzo trudne), rozpoczynających się m.in. przy posterunku Policji, moście pod Janikową Grapą, ośrodkach zdrowia w Krzyżowej oraz wyciągach narciarskich w Korbielowie. Data wytyczenia tras nie jest potwierdzona — rok 2012 nie pojawia się w żadnym wiarygodnym źródle.
Jeleśniajelesnia.pl
2013
Oddanie do użytku kolejnego wyciągu krzesełkowego w Ośrodku Narciarskim Pilsko w Korbielowie
Korbielówpl.wikipedia.org
2015
Oficjalnie otwarto publicznie dostępne obserwatorium astronomiczne na dachu Zespołu Szkół nr 4 w Sopotni Wielkiej.
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
2021–2027
Projekt „Ochrona i regeneracja obszarów cennych przyrodniczo wraz z działaniami edukacyjnymi na obszarze Aglomeracji Beskidzkiej – etap I” został wybrany do dofinansowania w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego.
Jeleśniajelesnia.pl
2022
Pewel Wielka liczyła 1445 mieszkańców.
Pewel Wielkapl.wikipedia.org
2023
Sopotnia Wielka jako pierwsza miejscowość w Polsce otrzymała tytuł Dark Sky Community (Społeczności Ciemnego Nieba) przyznany przez Dark Sky International — stała się również dziesiątą taką społecznością w Europie (listopad 2023).
Sopotnia Wielkapl.wikipedia.org
międzywojnie
Stacjonowanie placówki Straży Granicznej I linii „Korbielów” w miejscowości
Korbielówpl.wikipedia.org
lata 70-te
W dawnej organistówce pod kościołem w Jeleśni powstała Regionalna Izba Pracy Twórczej.
Jeleśniajelesnia.pl
współczesność
Wodospad na potoku Sopotnia Wielka w Jeleśni został uznany za pomnik przyrody nieożywionej (największy w zachodniej części Beskidów). Realizowane są działania ochronne, w tym budowa ścieżki dojścia z barierką, kanalizacja ruchu turystycznego, ochrona zbiornika wodnego oraz nasadzenia rodzimej roślinności.
Jeleśniajelesnia.pl
współczesność
Korbielów jest jednym z większych ośrodków narciarskich w Polsce — Ośrodek Narciarski Pilsko na stokach Pilska (1557 m n.p.m.) oferuje blisko 20 km tras i należy do najwyżej położonych w Beskidach.
współczesność
W Korbielowie funkcjonuje kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Aniołów, w którym opiekę duszpasterską sprawują dominikanie, oraz niewielkie Muzeum Motóra
współcześnie
W Sopotni Wielkiej znajduje się największy beskidzki wodospad o wysokości 10 metrów, stanowiący atrakcję turystyczną Beskidu Żywieckiego. Na potoku tworzą się liczne mniejsze wodospady z uwagi na występowanie progów skalnych.
współczesność
Na wschodnim stoku Łoska, tuż pod wierzchołkiem, znajduje się osiedle Mierniccy należące do miejscowości Pewel Wielka. Dawniej stoki były w znacznej części bezleśne (pola uprawne), dziś zarastają lasem. Na grzbiecie Łoska, przy szlaku turystycznym powyżej osiedla, znajdują się dwie ukwiecone kapliczki i krzyż.
Pewel Wielkaatrakcje.slask.pl
współcześnie
W Sopotni Wielkiej znajduje się Obserwatorium Astronomiczne.
Sopotnia Wielkamynaszlaku.pl
współcześnie
W pobliżu Sopotni Wielkiej znajduje się Jaskinia Wickowa.
Sopotnia Wielkamynaszlaku.pl
brak daty
W Sopotni Wielkiej na potoku tworzą się liczne małe wodospady z uwagi na występowanie tam wielu progów skalnych.
Sopotnia Wielkatravelmaniacy.pl

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Legenda o zbóju Madeju (Jeleśnia) W okolicach Jeleśni miał grasować słynny zbójnik Madej, który według podań ludowych ukrywał swoje skarby w tutejszych lasach, a echo jego czynów do dziś snuje się wśród drewnianych chat i przydrożnych kapliczek.

Diabelski most (Jeleśnia) Według legendy, most w Jeleśni został zbudowany przez diabła w ciągu jednej nocy, w zamian za duszę pierwszego przechodnia, który odważył się po nim przejść.

Diabli Zamek na Babiej Górze (Jeleśnia) Legenda głosi, że na szczycie Babiej Góry (Diablak) miał powstać zamek dla zbójnika, który podpisał pakt z diabłem. Diabeł budował zamek nocą, lecz gdy zapiał kur, prawie ukończona budowla zawaliła się, grzebiąc w ruinach zbójnika. Do dziś podczas burzy słychać spod skał stukanie jego ciupagi.

Obraz Matki Bożej Pani Korbielowskiej (Korbielów) W kościele w Korbielowie czczony jest łaskami słynący obraz Matki Bożej, pochodzący z kościoła dominikańskiego w Bohorodczanach. Przeniesiony do Korbielowa, stał się znany jako obraz Matki Bożej Pani Korbielowskiej, otaczany lokalnym kultem i wdzięcznością za doznane łaski.

Pochodzenie nazwy Pewel Wielka (Pewel Wielka) Miejscowość Pewel Wielka zawdzięcza swoją nazwę pierwszemu osadnikowi o imieniu Paweł, który był poddanym w grodzie oświęcimskim. Wieś początkowo nazywano Pewel, co wywodziło się od imienia tego właściciela.

Pochodzenie nazwy Pilsko od zbójników (Pilsko) Według ludowego podania nazwa Pilsko wiąże się z orawskimi zbójnikami, którzy mieli gromadzić się na szczycie, by wspólnie ucztować i opijać się zdobytymi łupami.

Nazwa Pilsko od hali Pielsko (Pilsko) Nazwa góry może wywodzić się od XVIII-wiecznej podszczytowej hali Pielsko, której nazwa z kolei pochodziła od nazwiska jej właściciela – Piela.

Nazwa Pilsko od pozyskiwania drewna (Pilsko) Inna wersja głosi, że Pilsko wzięło swą nazwę od miejsca „piłowania” drewna, czyli dawnych prac związanych z jego pozyskiwaniem w tym rejonie.

Nazwa Pilsko jako zniekształcenie słowackiej nazwy Polski (Pilsko) Niektórzy uważają, że nazwa Pilsko mogła powstać jako zniekształcenie słowackiego określenia Polski – *Poľsko*.

Pilsko – Książę Beskidów (Pilsko) Pilsko nazywane jest „Księciem Beskidów” i wraz z Babią Górą – „Królową” – tworzy najwyższą parę szczytów w Beskidzie Żywieckim.

Pieczęć wsi z trąbką (Sopotnia Mała) Dawna pieczęć Sopotni Małej przedstawiała trąbkę z ustnikiem skierowanym w lewo, co symbolizowało rolę mieszkańców jako naganiaczy w polowaniach organizowanych przez Habsburgów.

Trzej Królowie Sopotniańscy (Sopotnia Mała) Od 6 do 8 stycznia w Sopotni Małej odbywa się tradycyjny pochód karnawałowy zwany "Trzej Królowie Sopotniańscy", podczas którego przebierańcy odwiedzają domy mieszkańców.

Pochodzenie nazwy Sopotnia Wielka (Sopotnia Wielka) Legenda głosi, że nazwa Sopotnia Wielka wywodzi się od potężnego wodospadu na rzece Sopot. Według żywieckiego wójta Andrzeja Komonieckiego, woda spada tam z takiej wysokości, że nawet długa żerdź nie sięga dna, a miejsce to zwano Głębokim lub Sopotnią od szumu i głębi wodnego kotła.

Magiczna energia wodospadu (Sopotnia Wielka) Mówi się, że wodospad w Sopotni Wielkiej kryje magiczną energię – jego szum i zapach żywicy tworzą niezwykłą atmosferę, która przyciąga turystów szukających spokoju i duchowego odprężenia.

Miejscowości w gminie

Jeleśnia
Miejscowość
Korbielów
Miejscowość
Krzyżowa
Miejscowość
Krzyżówki
Miejscowość
Mutne
Miejscowość
Pewel Wielka
Miejscowość
Przyborów
Miejscowość
Sopotnia Mała
Miejscowość
Sopotnia Wielka
Miejscowość

Szczyty w okolicy

Kopiec1401 m n.p.m.
Romanka1366 m n.p.m.
Majcherkowa1359 m n.p.m.
Munczolik (Szczawinka)1356 m n.p.m.
Palenica1340 m n.p.m.
Buczynka (Hunców)1205 m n.p.m.
Solisko1194 m n.p.m.
Mędralowa1169 m n.p.m.
Kotarnica1160 m n.p.m.
Uszczawne Wyżne1145 m n.p.m.
Uszczawne Wyżne (Gawory)1145 m n.p.m.
Czarny Groń1122 m n.p.m.
Zakręt Stanisławskiego1105 m n.p.m.
Szlakówka1098 m n.p.m.
Malarka1054 m n.p.m.
Jaworzyna1048 m n.p.m.

Ciekawe miejsca

Beskid Krzyżowski (Szelust)Przyroda 4,5 km
Chata BacówNoclegi 950 m
Chatka AKT DobrodziejNoclegi 3,0 km
Hala GórowaPrzyroda 2,6 km
Hala JodłowcowaPrzyroda 2,9 km
Hala KamińskiegoPrzyroda
dla gości DiunaParking
dla gości DiunaParking
Parking przy szlakuParking
Parking przy szlakuParking
Polana SzeptówPrzyroda
Przełęcz Glinne, PilskoPrzyroda 3,1 km
Przełęcz PrzysłopyPrzyroda 1,8 km
Punkt widokowy- szczyt Łosek (Lasek)Przyroda 9,0 km
Rezerwat przyrody PilskoPrzyroda 3,4 km
Schronisko na Hali MiziowejNoclegi 3,0 km

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Jeleśnia.