Co w BeskidachCo w Beskidach
Gmina

Gmina Maków Podhalański

3341045 m n.p.m.
39
Szczytów
7
Miejscowości
3
Atrakcji
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — Gmina Maków PodhalańskiN
Najwyższy szczyt
Krupówka · 1045 m
Różnica wysokości
711 m

Historia Gmina Maków Podhalański

Postacie i wątki:
II wojna światowa
Na terenie Grzechyni Niemcy budowali fortyfikacje, wykorzystując do transportu materiałów kolejkę wąskotorową. W miejscowości zachowały się pozostałości bunkrów z tego okresu.
Grzechyniapl.wikipedia.org
XIV w.
Maków i okoliczne osiedla były dobrami królewskimi – stanowiły Makowszczyznę. Makowianie zajmowali się wyrębem drzew z otaczającej Maków puszczy beskidzkiej oraz bednarstwem, dostarczając beczki na sól dla żupników wielickich.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1378
Pierwsze wzmianki o Makowie jako osadzie starostów lanckorońskich.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1443
Pierwszy dokument, w którym pojawia się nazwa wsi (Koiszówka), to pochodzący z 1443 spis miejscowości starostwa lanckorońskiego.
Kojszówkapl.wikipedia.org
1530
Stanisław i Piotr Porębski oddali Grzechynię w ręce królewskie.
Grzechyniapl.wikipedia.org
XVI w.
W Makowie istniał folwark, umiejscowiony w miejscu dzisiejszego stadionu sportowego.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
XVI–XVII w.
Wieprzec został założony w 2. połowie XVII wieku przez starostów lanckorońskich; pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1675 roku.
XVI–XVII w.
Grzechynia była wzmiankowana przez starostów lanckorońskich.
Grzechyniapl.wikipedia.org
XVII w.
Rozbudowa centrum Makowa oraz budownictwo na stokach górskich, z użyciem drewna i gontów.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1657
Król Jan II Kazimierz Waza nadał miastu przywilej wolnego wyrębu drzewa, związany z odbudową po zniszczeniach spowodowanych wojną ze Szwedami.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1675
Pierwsza wzmianka o wsi Wieprzec.
XVIII w.
W Grzechyni znajduje się kapliczka ze św. figurą Chrystusa Upadającego Pod Krzyżem.
Grzechyniapl.wikipedia.org
1772–1839
Wieś znalazła się pod zaborem austriackim.
Kojszówkapl.wikipedia.org
1774
Maków wraz z resztą królewszczyzny lanckorońskiej został przejęty przez skarb austriacki po I rozbiorze Rzeczypospolitej.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1839
Wieś została sprzedana hrabiemu Ludwikowi Saint Genois d’Anneacourt.
1843
Maków uzyskał prawa miejskie w 1840 roku za sprawą nowego właściciela, hrabiego Filipa Saint-Genois d'Anneaucourt, który nabył klucz makowski około 1839/1843 roku.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1844–1863
Budowa huty żelaza Maurycy współpracującej z kuźnicą w Zawoi, zamkniętej z powodu niskiej opłacalności.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1845–1863
W Zawoi funkcjonowała kuźnica związana z Hutą Maurycy w Makowie Podhalańskim.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
XIX w.
Zabytki wsi obejmują kaplicę murowaną i kamienną figurę przydrożną z 1. połowy XIX wieku.
Kojszówkapl.wikipedia.org
1873
Maków otrzymał herb.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1878
Wieś została odsprzedana Albrechtowi Habsburgowi, właścicielowi dóbr żywieckich.
1878
Habsburgowie żywieccy wykupili dobra makowskie od Maurycego, syna hrabiego.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1884
Maków został połączony linią kolejową z Krakowem i Chabówką.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1910
Karczma wraz z dworkiem została zakupiona przez miejscowych gospodarzy.
Kojszówkapl.wikipedia.org
1914
Józef Piłsudski osobiście przebywał w Makowie.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1916
Józef Piłsudski ponownie przebywał w Makowie.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1923
Maków został siedzibą starostwa w wolnej Polsce.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1933
Na stokach Makowskiej Góry wybudowano ośrodek wczasowy dla kolejarzy, późniejsze sanatorium przeciwgruźlicze.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1939–1945
Maków był miastem granicznym Generalnego Gubernatorstwa, gdzie na Skawie przebiegała granica z III Rzeszą. Niemcy dokonali licznych zbrodni, w tym rozstrzelania 72 osób (25.08.1942) oraz pacyfikacji Osiedla Zagórze (4-5.04.1944), mordując i paląc żywcem 42 osoby.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1945-01-28
Armia Czerwona wraz z oddziałem Walka zajęła Maków po blisko tygodniowej walce, w której poległo blisko 1000 żołnierzy sowieckich.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
lata 20. XX w.
Rozpoczął się okres budowy domów letniskowych i rozwoju budownictwa miejscowego.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
lata 80. XX w.
Zbudowano kościół pw. Matki Bożej Królowej Pokoju pod koniec lat 80. XX w. (kamień węgielny poświęcony przez Jana Pawła II w 1983 r.).
lata 80. XX w.
Ostatni młyn w Grzechyni został zamknięty.
Grzechyniapl.wikipedia.org
1954–1968
Wieś należała i była siedzibą władz gromady Grzechynia.
Grzechyniapl.wikipedia.org
1954–1960
Wieś należała i była siedzibą władz gromady Kojszówka.
Kojszówkapl.wikipedia.org
1979
Obraz Matki Boskiej Makowskiej został ukoronowany przez papieża Jana Pawła II.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
1983
Kamień węgielny pod budowę kościoła pw. Matki Bożej Królowej Pokoju został poświęcony przez Jana Pawła II 22 czerwca 1983 roku w katedrze na Wawelu (podczas II pielgrzymki do Polski).
1993
Nadano akt konsekracji świątyni w Kojszówce.
Kojszówkapl.wikipedia.org
1998
Erygowano parafię Kojszówka-Wieprzec pw. Matki Boskiej Częstochowskiej.
Kojszówkapl.wikipedia.org
1998
Wieprzec wszedł w skład parafii Kojszówka-Wieprzec, erygowanej w tym roku.
2001-07-25
Miasto nawiedziła powódź, która zniszczyła centrum, gdzie z brzegów wystąpił Księży Potok.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
początek XXI w.
Spłonęła ponad 400-letnia lipa rosnąca na środku starego rynku.
Maków Podhalańskipl.wikipedia.org
2012
Liczba ludności Grzechyni wynosiła 2534.
Grzechyniapl.wikipedia.org

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Legenda o królu Janie Kazimierzu i pochodzeniu nazwy Grzechynia (Grzechynia) Legenda głosi, że król Jan Kazimierz, wdzięczny za pomoc mieszkańców, przekazał im ziemie Grzechyni na własność. Jednak intryga możnowładców i proboszcza z Makowa sprawiła, że przywileje unieważniono, a chłopów wyklęto i zakazano chować na makowskim cmentarzu przez 20 lat. Dopiero po śmierci proboszcza zakaz zniesiono. Na pamiątkę tych wydarzeń dwa szczyty w okolicy nazwano dzwonami „Jan” i „Kazimierz”.

Uciekinierzy pańszczyźniani i dezerterzy w Grzechyni (Grzechynia) Według podań, w lasach Grzechyni chronili się uciekinierzy z pańszczyzny oraz dezerterzy, znajdując schronienie przed prześladowaniami.

Legenda o diable w Grzechyni (Grzechynia) Miejscowa legenda opowiada o diable, który straszył mieszkańców Grzechyni, wywołując niezwykłe i przerażające zdarzenia w okolicy.

Lipa na Starym Rynku (Maków Podhalański) Na środku Starego Rynku w Makowie Podhalańskim rosła ponad 400-letnia lipa, która według podań była symbolem osady i świadkiem jej dziejów.

Przesunięcie koryta Skawy (Maków Podhalański) Legenda głosi, że potężna siła wody Skawy przesunęła jej koryto w obecne miejsce, a mieszkańcy wzmacniali nowe koryto, budując tamę na osiedlu Jazy.

Nazwa Makowa (Maków Podhalański) Według podań nazwa miasta pochodzi od bujnie rosnących na okolicznych polach maków, które stały się symbolem Makowa i znalazły odzwierciedlenie w jego herbie.

Miejscowości w gminie

Białka
Miejscowość
Grzechynia
Miejscowość
Juszczyn
Miejscowość
Kojszówka
Miejscowość
Maków Podhalański
Miejscowość
Wieprzec
Miejscowość
Żarnówka
Miejscowość

Szczyty w okolicy

Krupówka1045 m n.p.m.
Jawor857 m n.p.m.
Judaszka841 m n.p.m.
Przysłopski Wierch793 m n.p.m.
Magurka787 m n.p.m.
Burdelowa762 m n.p.m.
Malikowski Groń760 m n.p.m.
Niedźwiedzica745 m n.p.m.
Adamówka (Zwalisko)726 m n.p.m.
Kamienna Góra721 m n.p.m.
Zwalisko718 m n.p.m.
Koszary712 m n.p.m.
Klumakówka (Kozłowa Góra)707 m n.p.m.
Bryndzówka703 m n.p.m.
Mosorowa Góra697 m n.p.m.
Nad Dejówką694 m n.p.m.

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Maków Podhalański.