Cupel

Cupel (1233 m n.p.m.) – jeden z charakterystycznych szczytów w zachodniej części Beskidu Żywieckiego, wznoszący się na terenie gminy Bystra-Sidzina w powiecie suskim. Góra wyróżnia się stromymi stokami i wyrazistym, kopulastym wierzchołkiem, stanowiąc ważny punkt orientacyjny w paśmie Policy. Choć nie jest najwyższym szczytem regionu, jego położenie na skraju rozległych hal i bliskość rezerwatów przyrody czynią go atrakcyjnym celem dla turystów poszukujących ciszy i panoramicznych widoków.

Szczyt Cupel leży w obrębie rezerwatu przyrody „Na Policy”, utworzonego w 1963 roku dla ochrony unikalnych zespołów roślinności alpejskiej i subalpejskiej, w tym rzadkich gatunków flory karpackiej, takich jak storczyki czy goździk wczesny. Stoki porastają głównie buczyny karpackie i jaworzyny, a w wyższych partiach – łąki subalpejskie, zwane halami, które od wieków wykorzystywano do wypasu owiec. Warto wspomnieć o rezerwacie im. prof. Zenona Klemensiewicza, położonym nieco na północny wschód od szczytu, gdzie prowadzone są badania nad ekosystemami górskimi. Nazwa „Cupel” (w lokalnej gwarze również „Czupel”) może nawiązywać do kształtu góry – słowo to w języku wołoskim oznaczało kopulasty wierzchołek lub czubek.

Na Cupel prowadzi kilka szlaków o zróżnicowanym stopniu trudności. Najkrótsza trasa to „Hala Krupowa – Sidzina-Wielka Polana” (3,59 km, łatwa), rozpoczynająca się w pobliżu Schroniska PTTK na Hali Krupowej (784 m od szczytu), które oferuje noclegi i posiłki dla turystów. Dla bardziej wymagających wędrowców polecana jest „Ostatnia wycieczka kard. Karola Wojtyły: Skawica – przełęcz Krowiarki” (16,16 km, trudna), która mija Cupel i prowadzi przez malownicze polany oraz przełęcze Beskidu Żywieckiego. Z kolei szlak „Skawica – Przełęcz Kucałowa” (7,15 km, średni) pozwala na dotarcie do szczytu od strony zachodniej, zyskując po drodze widoki na dolinę Skawicy. Warto zwrócić uwagę na punkt widokowy „Kocia Łapa” (793 m od szczytu), skąd rozciąga się panorama na Tatry, Babią Górę i Pasmo Policy.

W okolicy Cupel znajduje się wiele atrakcji przyrodniczych i kulturowych. Oprócz wspomnianych rezerwatów, na stokach góry biją liczne źródła górskie, w tym jedno oddalone o zaledwie 880 m od wierzchołka. Warto również odwiedzić Hale Krupowe, gdzie tradycyjne pasterstwo przetrwało do dziś, a w sezonie letnim można spotkać owce i usłyszeć dźwięk trombit pasterskich. Zimą stoki Cupel są popularnym miejscem dla narciarzy biegowych, choć brak tu wyciągów narciarskich. Dla miłośników historii ciekawostką może być fakt, że w 1978 roku na pobliskiej Policy kardynał Karol Wojtyła – późniejszy papież Jan Paweł II – odbył swoją ostatnią górską wycieczkę przed wyborem na Stolicę Piotrową, co upamiętnia szlak jego imienia.