Kościelec

Kościelec (847 m n.p.m.) – niewysoki, lecz malowniczy szczyt w Beskidzie Żywieckim, położony w gminie Ujsoły (powiat żywiecki). Należy do grupy górskiej Wielkiej Raczy, choć jego strome stoki i odosobnione położenie nad doliną potoku Stara Piła nadają mu charakterystyczny, wyrazisty kształt. Nazwa góry nawiązuje do legendy o zaginionym kościele, którego dzwony miałyby rozbrzmiewać w Wigilię i podczas rezurekcji – opowieść ta jest żywa wśród lokalnej społeczności i wpisuje się w szerszy folklor beskidzki.

Stoki Kościelca porasta las mieszany z przewagą buka i jodły, a w dolinach potoków (m.in. Śmierdzącego Potoku) zachowały się unikatowe źródła siarkowodorowe. Najbardziej znane z nich, Źródło „Matki Boskiej” (ok. 1 km od szczytu), jest miejscem lokalnego kultu religijnego – woda wypływająca spod zadaszonej wiaty z figurką Matki Boskiej uchodzi za cudowną. W pobliżu znajdują się też ruiny huty szkła z XIX wieku (działającej w latach 1815–1875), które można zobaczyć przy czarnym szlaku na Halę Rysiankę. To jedne z nielicznych śladów przemysłowej przeszłości regionu, gdzie produkcja szkła opierała się na lokalnych zasobach drewna i piasku.

Na Kościelec nie prowadzą oficjalne szlaki turystyczne PTTK, ale szczyt jest dostępny dzięki trasie spacerowej „Dzwony Kościelca” (ok. 4,3 km, łatwa), rozpoczynającej się w przysiółku Złatna-Huta (Kuflówka). Trasa trawersuje stoki góry, oferując widoki na dolinę potoku Kościelec i okoliczne wzniesienia. Warto zwrócić uwagę na kapliczkę św. Michała Archanioła w przysiółku Zapolanka-Lory, oddaloną o ok. 2 km od szczytu – ciekawy przykład współczesnej architektury sakralnej z początku XXI wieku.

W okolicy znajduje się Bacówka PTTK na Krawcowym Wierchu (ok. 3 km od szczytu), oferująca noclegi i posiłki. To dobra baza wypadowa dla turystów eksplorujących grupę Wielkiej Raczy, choć sama okolica Kościelca jest mniej uczęszczana niż sąsiednie hale i szczyty. Góra stanowi ciche, intymne miejsce, idealne dla miłośników lokalnych legend, przyrody i historii przemysłowej Beskidów.