Nazwa Zwardoń pojawia się na mapie przy istniejącym już wówczas bitym trakcie oraz w dokumentach określających zasięg cyrkułu myślenickiego (od 1821 roku wadowickiego). Za panowania cesarza Józefa II zbudowano przez Przełęcz Przysłop trakt cesarski zwany „cesarką”.
3 listopada 1884 r. otwarto linię kolejową z Żywca do Czadcy przez Zwardoń. W styczniu 1933 r. oddziały PTT w Bielsku i Żywcu otworzyły Schronisko Turystyczne „Dworzec Beskidzki", nawiązujące stylem do beskidzkiego budownictwa.
W czasie II wojny światowej Niemcy przeprowadzili akcję wysiedleńczą. Zwardoń musiało opuścić 356 mieszkańców, a w ich miejsce osiedlono 53 kolonistów niemieckich.
Zamknięta została polska szkoła, nauczyciele zwolnieni. Budynek szkoły został rozbudowany przez Niemców i mieściła się w nim szkoła niemiecka oraz magazyny.
Po zakończeniu działań wojennych natychmiast przystąpiono do doprowadzenia szkoły do stanu używalności. 11 maja rozpoczęły się zajęcia lekcyjne prowadzone przez Danutę Milewską.
Zbudowano neogotycką kaplicę (późniejszy kościół) Nawiedzenia NMP, ukończoną w 1896 roku i rozbudowaną o prezbiterium w 1906 roku, która stała się duchowym centrum społeczności Zwardonia.
W schronisku „Chata pod Skalanką” odsłonięto tablicę dedykowaną pamięci por. Stanisława Kopika ps. „Zemsta” i jego żołnierzom z oddziału Narodowych Sił Zbrojnych.
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Legendy i podania
Osadnicy Wołoscy Legenda głosi, że Zwardoń założony został przez czterech braci – osadników wołoskich, którzy nie znaleźli miejsca w zasiedlonych górach Beskidu Śląskiego. Inna wersja mówi, że byli to włościanie przeniesieni w górne rejony Soły z przeludnionych wsi w okolicy Węgierskiej Górki.
W Zwardoniu warto zobaczyć budynek dawnej szkoły ludowej, wzniesiony w 1901 roku i rozbudowany w 1908 roku. To tutaj, po odzyskaniu niepodległości, powstała polska szkoła dwuklasowa imienia Królowej Jadwigi. W okresie międzywojennym w miejscowości działało schronisko Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego „Dworzec Beskidzki”, które odegrało ważną rolę w rozwoju turystyki narciarskiej. Przez wieś przebiega stara linia kolejowa, będąca fragmentem dawnej strategicznej „kolei transwersalnej”. W 1992 roku uruchomiono tu kolejowe przejście graniczne Zwardoń-Skalité, a w 1995 roku – całodobowe drogowe przejście graniczne w przysiółku Myto. Choć przejścia te zostały zlikwidowane w 2007 roku na mocy układu z Schengen, linia kolejowa nadal łączy się w Żylinie z główną magistralą biegnącą na południe.
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Zwardoń.
Położenie i teren
Zwardoń leży na ok. 676 m n.p.m. Otaczające szczyty (≤7 km): Magura 1073 m (5.7 km), Skrzadnica 1070 m (5.5 km), Jaworzyna 1021 m (6.0 km), Oźna 952 m (3.1 km), Rachowiec 918 m (2.1 km), Ochodzita 895 m (4.8 km). Szlaki w pobliżu: Przełęcz Rupienka - Lupienie (szlak zielony); Sól - Rycerka (szlak czerwony); Wisła Czarne - Zwardoń (szlak niebieski); Wisła Głębce PKP - Rupienka (szlak żółty); Zwardoń Dworzec Beskidzki - Osiedle Mały Rachowiec (szlak żółty).
