Bania

Bania to zalesiony szczyt w Grupie Wielkiej Raczy w Beskidzie Żywieckim, położony na granicy polsko-słowackiej, tuż nad Rycerką Górną. Choć nie jest najwyższy w okolicy (osiąga około 1080 m n.p.m.), pełni ważną rolę w sieci szlaków turystycznych, łącząc Przełęcz Przegibek z Przełęczą pod Banią. Całe wzniesienie porasta las, a jego nazwa może nawiązywać do dawnych kopalń rud, które niegdyś istniały na tych stokach.

Położenie i szlaki

Bania znajduje się w głównym grzbiecie Beskidu Żywiecko-Kisuckiego, pomiędzy szczytami Przegibek (1126 m) i Kikula (1119 m). Grzbietem przebiega granica państwowa oraz Wielki Europejski Dział Wodny. Ze stoków Bani spływają potoki: po polskiej stronie do Śrubity, po słowackiej – do Brlhova. Przez szczyt prowadzą dwa szlaki: czerwony, który biegnie blisko wierzchołka, oraz niebieski, trawersujący stoki lasem mniej więcej wzdłuż poziomicy 1000 m. Ten drugi to pozostałość po czasach, gdy szlaki omijały granicę ze względów wojskowych.

Historia i nazwa

Nazwa „Bania” pochodzi z gwary podhalańskiej i oznacza kopalnię rudy lub kruszcu – podobnie jak w przypadku wielu innych nazw w Karpatach, związanych z dawnym górnictwem. Można przypuszczać, że na stokach tego szczytu kiedyś wydobywano surowce mineralne. W przeszłości na Przełęczy pod Banią istniało turystyczne przejście graniczne, a obecnie węzeł szlaków i schronisko PTTK znajdują się na pobliskiej Przełęczy Przegibek.

Widoki i okolica

Choć sam szczyt jest zalesiony i nie oferuje panoramy, warto wejść na niego dla ciszy i leśnych ścieżek. Z sąsiednich przełęczy i szczytów, takich jak Przegibek czy Wielka Racza, rozciągają się szerokie widoki na Beskid Żywiecki, a przy dobrej pogodzie widać nawet Tatry. Okolica jest popularna wśród turystów pieszych i rowerowych, a szlaki wiodące przez Banię są częścią większych tras, m.in. Głównego Szlaku Beskidzkiego.