Skansen im. Józefa Żaka

Skansen im. Józefa Żaka w Zawoi-Markowej to jedno z tych miejsc, gdzie Beskid Żywiecki odsłania swoją najbardziej autentyczną, drewnianą twarz. Znajdziecie go na Markowych Rówienkach, malowniczej polanie tuż przy granicy Babiogórskiego Parku Narodowego — stąd roztacza się widok prosto na Babią Górę. To właśnie z inicjatywy Józefa Żaka, lokalnego działacza PTTK, w 1973 roku powstał ten niewielki, ale pełen klimatu skansen, który do dziś chroni i prezentuje tradycyjne budownictwo Babiogórców.

Historia i inicjator

Skansen zawdzięcza swoje istnienie Józefowi Żakowi, długoletniemu prezesowi Oddziału PTTK „Ziemi Babiogórskiej” w Suchej Beskidzkiej. To on w 1973 roku wykupił w imieniu stowarzyszenia grunt wraz z drewnianym domem z 1900 roku, który stał się zaczątkiem dzisiejszej ekspozycji. Z czasem do skansenu trafiły kolejne budynki: najstarsza, tzw. kurna chałupa Franciszka Stopiaka z lat 1802-1815, przeniesiona z Zawoi Budzonie, chałupa Stefana Gancarczyka z 1906 roku oraz kuźnia i kapliczka z początku XX wieku. Wszystkie obiekty zostały starannie odrestaurowane i ustawione tak, by oddać charakterystyczny układ dawnej góralskiej zagrody.

Co zobaczycie

Na terenie skansenu zobaczycie trzy drewniane chałupy, z których najstarsza — kurna chałupa — pochodzi z początku XIX wieku. Wewnątrz odtworzono tradycyjne wnętrza: kuchnię, izbę mieszkalną i warsztat, wyposażone w oryginalne sprzęty i narzędzia. W kuźni, z typowym wyposażeniem z początku XX wieku, można zobaczyć m.in. palenisko z bloków piaskowca, kowadło i ręczną dmuchawę. Centralnym punktem skansenu jest kapliczka z kamienną figurą Matki Bożej, a całość dopełnia wolno stojąca piwnica ze spichlerzem. W jednym z budynków urządzono też izbę poświęconą turystyce górskiej i Stację Badawczą PTTK.

Położenie i okolica

Skansen leży na Markowych Rówienkach, tuż przy granicy Babiogórskiego Parku Narodowego. To doskonały punkt wypadowy na Babią Górę — z polany rozciąga się panorama na jej zachodnie stoki. Tuż obok przebiega niebieski szlak pieszy, który łączy Zawoję z Halą Kamińskiego i Pasmem Jałowieckim. Warto wiedzieć, że zaledwie kilkaset metrów od skansenu znajduje się siedziba Muzeum Babiogórskiego Parku Narodowego, a w samej Zawoi — inne atrakcje, jak Dzwonnica Loretańska czy Wodospad na Mosornym Potoku.

Praktycznie

Skansen jest miejscem żywym — organizowane są tu warsztaty etnograficzne, spotkania i imprezy plenerowe, jak coroczne Zawojskie Sianokosy. W jednym z budynków można nawet przenocować (noclegi dostępne od marca do października). Warto zajrzeć do izby warsztatowej i etnopracowni dla dzieci, gdzie odbywają się zajęcia związane z lokalnym rzemiosłem i tradycją. Skansen jest nieczynny w miesiącach zimowych, ale grupy mogą umówić się na zwiedzanie poza sezonem.