Co w BeskidachCo w Beskidach
Co w BeskidachCo w Beskidach
Gmina

Gmina Stryszawa

361–922 m n.p.m.
30
Szczytów
9
Miejscowości
5
Atrakcji
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — Gmina StryszawaN

Historia Gmina Stryszawa

Postacie i wątki:
II wojna światowa
Podczas II wojny światowej Niemcy zrzucili z dzwonnicy dzwon, który następnie został ukryty przez mieszkańców wsi.
do końca II wojny światowej
Kuków należał do dóbr suskich.
XIII/XIV w.
Historia Lachowic sięga przełomu XIII i XIV wieku, kiedy w rejon podbabiogórski napływała ludność dwoma głównymi szlakami: z północnego zachodu od Śląska, brzegiem Skawy i z północnego wschodu od Krakowa doliną Raby.
XIV w.
Osadę założono w połowie XIV wieku.
Krzeszówstryszawa.pl
1355
Erygowano własną parafię.
Krzeszówstryszawa.pl
II poł. XV w.
Stryszawa została założona w II połowie XV wieku przez rodzinę Słupskich herbu Śreniawa – ówczesnych właścicieli Suchej.
1480
Pierwsza wzmianka o Stryszawie pochodzi z 1480 roku, a jej początkiem był przysiółek Roztoki usytuowany pod Jałowcem.
1530
Od roku 1530 mieszkańcy Stryszawy należeli do odległej parafii Mucharz.
Stryszawastryszawa.pl
I poł. XVI w.
Od I połowy XVI wieku Stryszawa należała do właściciela majątku suskiego – Stanisława Słupskiego.
XVI w.
Pierwszymi osadnikami w Lachowicach byli Wołosi.
XVI w.
Osada Kurow powstała w XVI wieku i należała do państwa ślemieńskiego oraz parafii Ślemień.
XVI w.
Stryszawa była ważnym wołoskim ośrodkiem pasterskim i stanowiła siedzibę wołoskiego wojewody.
1553
W roku 1554 Stryszawa przeszła pod władzę Kaspra Castiglione – złotnika krakowskiego, który ożenił się z córką Stanisława Słupskiego – Jadwigą.
Stryszawastryszawa.pl
1581
W roku 1581 Stryszawa została przyłączona do parafii Zembrzyce.
Stryszawastryszawa.pl
1598
Pierwsza wzmianka o Kobylance, osadzie pasterskiej z przysiółka Mizioły (Lachowice Górne).
1608
Pojawienie się nazwy Lubnicy, zajmującej polany dolnych Lachowic.
1613
Istniał drewniany kościół (data budowy pierwotnej świątyni).
Krzeszówstryszawa.pl
1635
Parafia przeszła w skład parafii suskiej.
Krzeszówstryszawa.pl
XVII w.
Wieś została oficjalnie założona przez Piotra Komorowskiego, właściciela dóbr suskich, poprzez połączenie czterech osad: Kobylanki, Lubnicy, Lachowic i Mącznej.
XVII w.
Osada Kuków powstała w drugiej połowie XVI wieku, założona przez Wołochów; w XVII wieku (po 1608 r.) przeszła w ręce Piotra Komorowskiego i weszła w skład dóbr suskich.
XVII w.
Anna z Lubomierza, która do 1726 kierowała majątkiem, utworzyła w Lachowicach folwark (przełom XVII i XVIII w.).
XVII w.
Pewel Wielka powstała jako osada pasterska na prawie wołoskim.
Pewelkabeskidy.cafe
XVII w.
Miejscowa ludność, poza rolnictwem i pasterstwem, trudniła się rzemiosłem rękodzielniczym, przeznaczonym na targi w pobliskich miejscowościach – Żywcu, Makowie i Suchej Beskidzkiej.
1670
Współczesna nazwa Lachowice, używana od tego roku, wzięła się od napływowej ludności określanej jako „Lachowie”.
1696–1785
Kuków stanowił część Lachowic.
1708
We wsi przetrwała kamienna kapliczka z 1708 roku z kamiennym posągiem Chrystusa Frasobliwego.
1725
W Stryszawie znajdują się dwie figury przydrożne przedstawiające Chrystusa Frasobliwego z lat 1725 i 1728.
XVIII w.
Mieszkańcy Lachowic zajmowali się folowaniem sukna w foluszach.
I poł. XVIII w.
W Stryszawie znajduje się figura Chrystusa Nazaretańskiego z I połowy XVIII wieku.
1785
Kuków odłączył się od Lachowic.
1789–1791
W Lachowicach wybudowano w latach 1789–1791 kościół p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła, uznawany za jeden z najciekawszych przykładów drewnianej architektury sakralnej na południu Polski.
1826
We wsi stoi drewniana kaplica z obrazem Matki Bożej z 1826 roku.
1830–1985
W Stryszawie (w rejonie przysiółka Hucisko) działała huta żelaza, będąca — obok hut w Ślemieniu i Suchej — własnością Branickich; nie była to filia zakładów z Suchej, lecz odrębny zakład tej samej własności. Działalność hutnicza w regionie rozwinęła się w XIX w. i upadła po dotarciu kolei (1884) i napływie taniej stali ze Śląska.
1834
Wybudowano leśniczówkę.
1841
Parafia w Lachowicach została erygowana.
1843
W Stryszawie znajduje się murowana kaplica z 1843 roku.
1846
Lachowice były głównym miejscem oporu w państwie suskim podczas buntu chłopów w zachodniej Galicji.
1846–1847
Zmarło łącznie 492 mieszkańców Lachowic z powodu głodu, tyfusu i cholery.
XIX w.
W XIX wieku Stryszawa należała do parafii Sucha. Mieszkańcy trudnili się chałupniczo produkcją drobnych przedmiotów z drewna, a od połowy XIX wieku także zabawek. Gmina słynęła z drewnianych wyrobów, które przekształciły się w zabawki.
XIX w.
W Stryszawie działała huta żelaza, która w XIX w. przerabiała lokalne rudy żelaza wydobywane w Krzeszowie i Targoszowie. Po dotarciu kolei do Suchej w 1884 r. konkurencja tańszej stali ze Śląska spowodowała stopniowe wygaszanie miejscowych hut; dokładna data likwidacji ani ranga huty jako "jednej z największych w Galicji" nie są potwierdzone źródłowo.
XIX w.
Kościół w Lachowicach otrzymał polichromię w 1794 r. (XVIII w.); odnowiono ją w 1836 r., a figury Apostołów domalowano w 1891 r.
XIX w.
Budowa dzwonnic loretańskich w Lachowicach i okolicach.
Lachowicewbeskidzie.pl
XIX w.
W Stryszawie możemy natknąć się na małą architekturę sakralną: murowane kapliczki z XIX wieku oraz figury przydrożne.
Stryszawastryszawa.pl
poł. XIX w.
W okolicach wsi wydobywano rudę żelaza, transportowaną do hut w Suchej Beskidzkiej i Makowie Podhalańskim.
Krzeszówstryszawa.pl
1864
Mieszkaniec Kurowa, Jan Maciej Kryjak, przeznaczył fundusze na budowę kaplicy.
2. poł. XIX w.
W Stryszawie (osiedle Roztoki) wybudowano dzwonnicę loretańską.
1880
Parafia odzyskała samodzielność.
Krzeszówstryszawa.pl
1884
Oddano do użytku linię kolejową, przeprowadzoną przez Lachowice.
1886
Huta żelaza w Stryszawie została zamknięta pod naporem konkurencji austriackich hut.
Stryszawastryszawa.pl
koniec XIX w.
W Lachowicach wybudowano pierwsze murowane domy oraz utworzono 3-klasową szkołę w Lachowicach Dolnych, a szkołę powszechną usytuowano w Lachowicach Górnych.
koniec XIX w.
Okoliczni mieszkańcy zajęli się zabawkarstwem, które pełniło rolę dodatkowego zarobku.
1902
Wzniesiono murowany kościół parafialny na miejscu dawnego drewnianego z lat 1613–1615; budowę rozpoczęto 31 lipca 1901 roku, a zakończono w 1903 roku.
1910
Wieś liczyła 2314 mieszkańców, a właścicielem majątku ziemskiego był Władysław Michał Branicki.
1914
Michał Świertnia z Lachowic został 9 września 1914 skazany na karę śmierci za „zbrodnię obrazy majestatu". W listopadzie 1914 wojsko dokonało we wsi przymusowego wykupu siana i owsa, a legioniści stacjonujący w Suchej Beskidzkiej zarekwirowali krowy miejscowym rolnikom.
1914
Rząd Austro-Węgier ulokował w Lachowicach uchodźców wojennych ze wschodnich obszarów kraju, zajętych przez Rosjan.
1916
W wyniku śniegołomów i śniegowałów lasy w okolicy Lachowic uległy niemal całkowitemu zniszczeniu.
1918
Lachowice znalazły się w granicach niepodległej II Rzeczypospolitej.
1929
Kaplica przy szkole wiejskiego i górskiego gospodarstwa domowego została poświęcona 4 października 1929 roku.
1932
Szkoła wraz z internatem rozpoczęła działalność w 1932 roku i działała do wybuchu II wojny światowej.
1939–1945
Niemiecka administracja wprowadziła tymczasową niemiecką nazwę wsi – Lachowitz, ostatecznie wybrano nazwę Lachenwald. Opuszczone domy we wsi były wysadzane w powietrze, burzone lub przerabiane na stajnie. Zniszczono 69 domów, uszkodzono 34, spalono 7.
1939–1945
W obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau zginęło 3 mieszkańców Lachowic, 5 rozstrzelano, 3 zginęło na froncie, a 4 wywieziono na roboty przymusowe do Niemiec.
1940
Pierwsze wysiedlenie mieszkańców Lachowic w ramach Aktion Saybusch – wysiedlono 97 rodzin liczących 521 osób. Drugie i trzecie (ostatnie) wysiedlenie objęło kolejne rodziny. Łącznie wysiedlono 103 rodziny (542 osoby).
1940
Do Lachowic sprowadzono 27 rodzin niemieckich osadników (123 osoby) z okolic Stryja, potem z Bukowiny i z Rumunii.
1941–1942
Niemcy wywieźli z Stryszawy do Generalnego Gubernatorstwa blisko 200 rodzin, odbierając im jednocześnie cały ich majątek.
lata 80. XX wieku
Na polanie pod szczytem Leskowca wypasano duże stado owiec.
Targoszówodtur.pl
1954–1972
Wieś była siedzibą władz gromady Stryszawa.
1957
Rozpoczęła się elektryfikacja Targoszowa, sporządzono spis mieszkańców oraz listę zamówień gospodarzy na światło lub światło i siłę.
Targoszówstryszawa.pl
1975–1998
Miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Targoszówpl.wikipedia.org
1994
W Stryszawie powstał dziecięcy zespół regionalny „Stryszawskie Gronicki”.
2001
Po obfitych opadach deszczu doszło do rozległego osunięcia ziemi, które zniszczyło kilkanaście domostw.
2002
Spłonął zabytkowy młyn w Lachowicach.
2010
Liczba ludności Lachowic wynosiła 2101 osób.
2019
Powstało Alpakarium Happy Alpaca w okolicach Zawoi.
Lachowicezawoja1725.pl
2025
W Stryszawie działa wieża widokowa „Beskidzki Raj" o wysokości 25 metrów, składająca się z sześciu tarasów widokowych. Wieża (zbudowana w 2010 r.) znajduje się na terenie kompleksu hotelowego o tej samej nazwie, który oferuje plac zabaw, mini ZOO, mini stok narciarski oraz wyciąg narciarski. Wejście na wieżę jest płatne (5 zł/osoba).
Stryszawaszlakowe.pl
przed rozbiorami
Krzeszów był znany z produkcji gontów.
Krzeszówstryszawa.pl
współcześnie
W osiedlu Bacówka w Kukowie co roku podczas wakacji miejscowa młodzież przygotowuje nieformalne kąpielisko, tradycja ta przetrwała do dziś.
współcześnie
Z inicjatywy miejscowej młodzieży powstało boisko do piłki siatkowej oraz miejsce na ogniska.
inne
W Targoszowie zachowało się stare drewniane budownictwo oraz przydrożne kapliczki.
Targoszówpl.wikipedia.org
współcześnie
Wieś Kuków liczy około 1300 mieszkańców i posiada 280 domów oraz 228 budynków gospodarczych i innych.
współcześnie
Część Kukowa leży w strefie Parku Krajobrazowego Beskidu Małego.

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Pochodzenie nazwy Krzeszów (Krzeszów) Nazwa Krzeszów wywodzi się od czynności krzesania, czyli wyrębu lasu, który przeprowadziła ludność polska, zakładając osadę. Świadczy o tym również pobliska polana zwana Łazy – termin używany przez Polaków na określenie miejsc po wykarczowanym lesie.

Pochodzenie nazwy Kuków (Kuków) Nazwa wsi Kuków wywodzi się od ptaków – kukułek, które licznie zamieszkiwały okoliczne lasy w czasach jej powstania. Podobnie jak inne miejscowości w regionie (np. Kurów czy Gilowice), jej nazwa nawiązuje do przyrody i zwierząt.

Pochodzenie nazwy Ździebel (Kuków) Nazwa Ździebel może pochodzić od źdźbeł zbóż, uprawianych tu na większą skalę niż w sąsiednich wsiach, gdyż mieszkańcy zajmowali się głównie rolnictwem.

Płanetnicy i dzwonnica loretańska (Lachowice) W Lachowicach górale wierzyli, że podczas burzy duchy zwane płanetnikami sprowadzają pioruny i grad. Aby je odstraszyć, dzwonili w dzwonek dzwonnicy loretańskiej, chroniąc w ten sposób wieś przed zniszczeniem.

Pochodzenie nazwy Pewelka (Pewelka) Nazwa miejscowości Pewelka wywodzi się od imienia Paweł, które z biegiem czasu uległo skróceniu i przekształceniu w Pewel. Istnieją również przypuszczenia, że może mieć rzymskie korzenie, pochodząc od łacińskiego słowa 'paulus', oznaczającego 'mały' lub 'drobny'.

Pochodzenie nazwy Stryszawa (Stryszawa) Nazwa Stryszawa może wywodzić się od wszechobecnej biedy w górskich terenach – w staropolszczyźnie 'stryszem' określano ubogą wioskę. Inna legenda, zapisana przez Andrzeja Komonieckiego w 'Chronografii albo dziejopisie żywieckim', tłumaczy ją 'stryszami' (kawałkami lodu), które zimą pokrywały rzekę przepływającą przez wieś i wypierały lód na brzegi.

Grota Komonieckiego (Stryszawa) W pobliżu Stryszawy znajduje się Grota Komonieckiego, związana z lokalnymi podaniami i legendami.

Hrabskie Buty (Targoszów) Miejscowa ludność nazywała dawniej szczyt Leskowiec „Hrabskie Buty”, choć pochodzenie tej nazwy pozostaje tajemnicą.

Pochodzenie nazwy Targoszów (Targoszów) Nazwa wsi Targoszów wywodzi się od nazwiska jej założycieli – rodu Targoszów. Prawdopodobnie ich przodkowie zajmowali się karczunkiem lasu, na co wskazuje słowiańskie słowo „targatъ” (targać drzewo).

Miejscowości w gminie

Hucisko
Miejscowość
Krzeszów
Miejscowość
Kuków
Miejscowość
Kurów
Miejscowość
Lachowice
Miejscowość
Pewelka
Miejscowość
Stryszawa
Miejscowość
Targoszów
Miejscowość
U Kachla
Miejscowość

Szczyty w okolicy

Leskowiec 922 m npm922 m n.p.m.
Leskowiec922 m n.p.m.
Czarna Góra858 m n.p.m.
Solniska849 m n.p.m.
Kobyla Głowa841 m n.p.m.
Jaworzyna825 m n.p.m.
Opuśniok819 m n.p.m.
Surzynówka816 m n.p.m.
Czarna Góra808 m n.p.m.
Gachowizna758 m n.p.m.
Wytrzyszczon742 m n.p.m.
Żurawnica727 m n.p.m.
Gołuszkowa Góra715 m n.p.m.
Pluchowa670 m n.p.m.
Zagrodzki Groń668 m n.p.m.
Wojewodowa Góra656 m n.p.m.

Ciekawe miejsca

Adamy Studencki Schron Turystyczny „Pod Solniskiem”Inne 4,4 km
Beskidzkie Centrum Zabawki DrewnianejParking
Beskidzkie Centrum Zabawki DrewnianejParking
Przełęcz HuciskoPrzyroda 4,5 km
Schronisko PTTK LeskowiecNoclegi 7,7 km

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Stryszawa.