Co w BeskidachCo w Beskidach
Miejscowość

Stryszawa

383670 m n.p.m.

Stryszawa, podobnie jak okoliczne wsie, wpisuje się w historię osadnictwa na terenach podległych książętom oświęcimskim.

4
Szczytów
2
Atrakcji
383–670 m
Wysokość
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — StryszawaN
Najwyższy szczyt
Pluchowa · 670 m
Różnica wysokości
287 m

Historia Stryszawa

II poł. XV w.
Stryszawa została założona w II połowie XV wieku przez rodzinę Słupskich herbu Śreniawa – ówczesnych właścicieli Suchej.
1480
Pierwsza wzmianka o Stryszawie pochodzi z 1480 roku, a jej początkiem był przysiółek Roztoki usytuowany pod Jałowcem.
1530
Od roku 1530 mieszkańcy Stryszawy należeli do odległej parafii Mucharz.
I poł. XVI w.
Od I połowy XVI wieku Stryszawa należała do właściciela majątku suskiego – Stanisława Słupskiego.
XVI w.
Stryszawa była ważnym wołoskim ośrodkiem pasterskim i stanowiła siedzibę wołoskiego wojewody.
1553
W roku 1554 Stryszawa przeszła pod władzę Kaspra Castiglione – złotnika krakowskiego, który ożenił się z córką Stanisława Słupskiego – Jadwigą.
1581
W roku 1581 Stryszawa została przyłączona do parafii Zembrzyce.
1725
W Stryszawie znajdują się dwie figury przydrożne przedstawiające Chrystusa Frasobliwego z lat 1725 i 1728.
I poł. XVIII w.
W Stryszawie znajduje się figura Chrystusa Nazaretańskiego z I połowy XVIII wieku.
1830–1985
W Stryszawie (w rejonie przysiółka Hucisko) działała huta żelaza, będąca — obok hut w Ślemieniu i Suchej — własnością Branickich; nie była to filia zakładów z Suchej, lecz odrębny zakład tej samej własności. Działalność hutnicza w regionie rozwinęła się w XIX w. i upadła po dotarciu kolei (1884) i napływie taniej stali ze Śląska.
1843
W Stryszawie znajduje się murowana kaplica z 1843 roku.
XIX w.
W XIX wieku Stryszawa należała do parafii Sucha. Mieszkańcy trudnili się chałupniczo produkcją drobnych przedmiotów z drewna, a od połowy XIX wieku także zabawek. Gmina słynęła z drewnianych wyrobów, które przekształciły się w zabawki.
XIX w.
W Stryszawie działała huta żelaza, która w XIX w. przerabiała lokalne rudy żelaza wydobywane w Krzeszowie i Targoszowie. Po dotarciu kolei do Suchej w 1884 r. konkurencja tańszej stali ze Śląska spowodowała stopniowe wygaszanie miejscowych hut; dokładna data likwidacji ani ranga huty jako "jednej z największych w Galicji" nie są potwierdzone źródłowo.
XIX w.
W Stryszawie możemy natknąć się na małą architekturę sakralną: murowane kapliczki z XIX wieku oraz figury przydrożne.
2. poł. XIX w.
W Stryszawie (osiedle Roztoki) wybudowano dzwonnicę loretańską.
1886
Huta żelaza w Stryszawie została zamknięta pod naporem konkurencji austriackich hut.
1929
Kaplica przy szkole wiejskiego i górskiego gospodarstwa domowego została poświęcona 4 października 1929 roku.
1932
Szkoła wraz z internatem rozpoczęła działalność w 1932 roku i działała do wybuchu II wojny światowej.
1941–1942
Niemcy wywieźli z Stryszawy do Generalnego Gubernatorstwa blisko 200 rodzin, odbierając im jednocześnie cały ich majątek.
1954–1972
Wieś była siedzibą władz gromady Stryszawa.
1994
W Stryszawie powstał dziecięcy zespół regionalny „Stryszawskie Gronicki”.
2025
W Stryszawie działa wieża widokowa „Beskidzki Raj" o wysokości 25 metrów, składająca się z sześciu tarasów widokowych. Wieża (zbudowana w 2010 r.) znajduje się na terenie kompleksu hotelowego o tej samej nazwie, który oferuje plac zabaw, mini ZOO, mini stok narciarski oraz wyciąg narciarski. Wejście na wieżę jest płatne (5 zł/osoba).

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Pochodzenie nazwy Stryszawa – wersja biedy Nazwa Stryszawa może wywodzić się od wszechobecnej w tych górskich okolicach biedy. W staropolskim języku 'stryszem' określano ubogą, biedną wioskę, co mogło dać początek nazwie miejscowości.

Pochodzenie nazwy Stryszawa – wersja lodu Według Andrzeja Komonieckiego, autora 'Chronografii albo dziejopisu żywieckiego', nazwa Stryszawa pochodzi od 'stryszów' – kawałków lodu, które zimą pokrywają rzekę przepływającą przez wieś i wypierają lód na brzegi.

Grota Komonieckiego W pobliżu Stryszawy znajduje się Grota Komonieckiego, związana z lokalnymi podaniami i legendami, choć ich szczegóły nie zostały szerzej udokumentowane.

Szczyty w okolicy

Pluchowa670 m n.p.m.
Wojewodowa Góra656 m n.p.m.
Czepelówka610 m n.p.m.
Gawronowa581 m n.p.m.

Ciekawe miejsca

Beskidzkie Centrum Zabawki DrewnianejParking
Beskidzkie Centrum Zabawki DrewnianejParking

Choć sama wieś nie posiada zabytków sakralnych na miarę drewnianego kościoła w Lachowicach czy kościoła w Krzeszowie, to w jej pobliżu znajduje się Hotel Beskidzki Raj* Medical SPA, który oferuje nie tylko noclegi i zabiegi rehabilitacyjne, ale także wieżę widokową z regulaminem korzystania. Obiekt ten stanowi punkt orientacyjny dla turystów pragnących podziwiać panoramę okolicy. Wnętrze karczmy zachowało klimat staropolskiej gospody, a w przedsionku można nabyć pamiątki regionalne.

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Stryszawa.

Położenie i teren

Stryszawa leży na ok. 428 m n.p.m. Otaczające szczyty (≤7 km): Jałowiec 1111 m (6.7 km), Jałowiec 1111 m (6.6 km), Kiczora 905 m (4.2 km), Kolędówka 884 m (5.2 km), Solnisko 882 m (4.7 km), Czarna Góra 858 m (6.4 km). Szlaki w pobliżu: Szlak chatkowy pomarańczowy (szlak pomarańczowy); Szlak widoków (szlak czarny); Wodospad Sopotnia - Nad Przełęczą Przysłop (szlak żółty); Szlak im. prof. Mariana Wnuka (szlak czerwony); Szlak kapliczek (szlak żółty); Sucha Beskidzka PKP - Zawoja Marszałki (szlak czarny); Chatka na Adamach - Lachowice Centrum PKP (szlak niebieski); Sidzina - Jabłonka (szlak zielony).

Źródła (8): beskidzkiraj.com, stryszawa.pl, stryszawa.pl, stryszawa.pl · fakty zweryfikowane atomowo