Historia Gmina Istebna
Postacie i wątki:
XVI w.
Wieś Istebna, której korzenie sięgają XVI wieku, stanowi żywe muzeum góralskich tradycji.
Istebnabeskidnews.pl
1552
Jasnowice, pierwsza osada na terenie Istebnej, zostały określone jako świeżo założona wieś.
Istebnapl.wikipedia.org
1621–1643
Okres kształtowania się organizacji wsi Istebna, spis osadników oraz ich powinności wobec księcia cieszyńskiego.
Istebnapl.wikipedia.org
1629
Najstarsze zapisy w rejestrach gruntowych dotyczące Istebnej.
Istebnapl.wikipedia.org
XVII w.
Osadnicy Istebnej zobowiązani byli do produkcji gontów oraz wyrębu i spławiania drewna rzeką Olzą do Cieszyna.
Istebnapl.wikipedia.org
XVII w.
Osadnictwo na obszarze Koniakowa rozpoczęło się w pierwszej połowie XVII wieku, prowadzone przez mieszkańców Istebnej szukających nowych terenów pod łąki i pastwiska. Księżna Elżbieta Lukrecja rozkazała swym leśnikom zburzyć pierwsze tutejsze chałupy, gdyż karczowanie lasów osłabiało system obronny Księstwa Cieszyńskiego.
Koniakówpl.wikipedia.org
XVII w.
Pasterze wołoscy osiedlili się w Istebnej, dając początek późniejszym przysiółkom i zapoczątkowując miejscowe pasterstwo.
Istebnapl.wikipedia.org
1702
Pierwsza pieczęć gminy Istebna z 1702 r. przedstawia kozę ogryzającą drzewo, symbolizując długotrwałą walkę zarządu dóbr książęcych z hodowlą kóz przez górali i ich wypasem w lasach.
Istebnapl.wikipedia.org
1712
Na obszarze dzisiejszego Koniakowa stwierdzono pierwszych sześć stałych chałup. W ciągu kolejnych sześciu lat (do 1718) dołączyło do nich dziewięć następnych.
Koniakówpl.wikipedia.org
1720
Zbudowano drewnianą kaplicę oraz szkołę w Istebnej.
Istebnapl.wikipedia.org
XVIII w.
Nazwa Wawrzaczów Groń w Jaworzynce pochodzi od rodu Wawrzaczów, którego przedstawiciele zamieszkiwali ten teren prawdopodobnie już od XVIII wieku — nazwisko Wawrzacz jest obecne w Jaworzynce od początków istnienia wsi (ok. 1620 r.), jednak pierwsze Wawrzaczowe osadnictwo na tym konkretnym groniowym terenie wiązane jest z XVIII-wiecznym rozwojem nowych osad w wyniku karczowania lasów.
Istebnaistebna.eu
XVIII w.
Drewniany kościółek pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, zbudowany w 1779 r. w Przyszowicach k. Gliwic, został w całości przeniesiony do Istebnej w latach 1957–1958.
1792
W Istebnej znajduje się zabytkowy kościół pw. Dobrego Pasterza, wzniesiony w latach 1792–1794, poświęcony 24 sierpnia 1794 roku, wpisany do rejestru zabytków.
Istebnabeskidnews.pl
1794
Powstał kościół Dobrego Pasterza w Istebnej.
Istebnapl.wikipedia.org
1816
Samodzielna gmina Koniaków powstała po wydzieleniu z sąsiedniej Istebnej, obejmując 433 morgi, z czego jedynie 87 mórg stanowiły pola uprawne.
Koniakówpl.wikipedia.org
1819
Powstanie nowej, murowanej szkoły obok kościoła oraz gospody „U Ujca”.
Istebnapl.wikipedia.org
1853
Zniesienie serwitutów leśnych, co zmusiło górali do szukania innych form zarobku.
Istebnapl.wikipedia.org
1863
Drewniana chata z 1863 roku (związana z Janem Kawulokiem) to jeden z obiektów na Szlaku Architektury Drewnianej.
Istebnadzieckowpodrozy.pl
1863
W Chacie Kawuloka w Istebnej — zabytkowej drewnianej chacie góralskiej zbudowanej w 1863 roku — zachowały się autentyczne sprzęty i meble z epoki góralskiej.
Istebnabeskidnews.pl
ok. 1865
Drewniany dom Jana Wałacha w Istebnej pochodzi z tego okresu.
Istebnaczarna-owca-istebna.pl
1883
W Istebnej wybudowano zabytkowy budynek dawnej szkoły, w którym obecnie mieści się Gminny Ośrodek Kultury.
Istebnaistebna.eu
1900
Według austriackiego spisu ludności w Koniakowie w 185 budynkach mieszkało 1069 osób, z czego wszyscy byli polskojęzyczni, a 939 (87,8%) to katolicy.
Koniakówpl.wikipedia.org
1900
Według austriackiego spisu ludności w Istebnej mieszkało 2212 osób, z czego 94,2% stanowili katolicy.
Istebnapl.wikipedia.org
1904
Założono cmentarz rzymskokatolicki w Koniakowie, z którego wydzielono również cmentarz ewangelicki.
Koniakówpl.wikipedia.org
1910
Liczba budynków w Istebnej wzrosła do 396, a mieszkańców do 2245.
Istebnapl.wikipedia.org
1911
W wyborach do austriackiej Rady Państwa w Koniakowie wygrali polscy kandydaci narodowi, zdobywając 159 głosów (99,4%).
Koniakówpl.wikipedia.org
1918
Akcja spontanicznego wyrębu lasów Komory Cieszyńskiej w Istebnej i okolicach.
Istebnapl.wikipedia.org
1919
Górale z Istebnej włączyli się do walki w wojnie czechosłowacko-polskiej, atakując linię kolejową Jabłonków–Czadca. Czesi spacyfikowali Istebną po ciężkich walkach.
Istebnapl.wikipedia.org
1920
Koniaków wraz z całą wschodnią częścią Śląska Cieszyńskiego znalazł się w granicach Polski decyzją Rady Ambasadorów.
Koniakówpl.wikipedia.org
1922
Pracownia Jana Wałacha w Istebnej została założona jako atelier malarskie.
Istebnaczarna-owca-istebna.pl
1923
W Koniakowie odbyły się pierwsze zawody narciarskie, w których uczestniczyło 46 dziewcząt i chłopców.
Koniakówpl.wikipedia.org
1923
Zachowała się rodzinna kaplica wotywna Konarzewskich pw. NMP Królowej Korony Polskiej.
Istebnadziendobry.tvn.pl
1928
Sejm Śląski przyjął uchwałę o budowie sanatorium dla dzieci i młodzieży zagrożonych gruźlicą na stokach Kubalonki.
Istebnapl.wikipedia.org
1930
Poświęcono kościół ewangelicko-augsburski na wschodnim końcu Istebnej, wzniesiony według projektu Tadeusza Michejdy.
1932
Otwarcie drogi przez przełęcz Kubalonkę, łączącej Istebną z resztą polskiej części Śląska Cieszyńskiego.
Istebnapl.wikipedia.org
1937
W 1937 r. oddano do użytku Zakład Leczniczo-Wychowawczy im. J. Piłsudskiego na Kubalonce (proj. Dobrzyńska i Łoboda); otwarcia dokonał prezydent Mościcki. Nawiązując do tradycji Świąt Gór (Wisła 1937), zorganizowano w XXI w. Zjazdy Karpackie — III Zjazd Karpacki odbył się w Istebnej w sierpniu 2017 r.
1945–1954
W Koniakowie istniała strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza, która została rozformowana w 1954 roku.
Koniakówpl.wikipedia.org
1954
Do Koniakowa przyłączono przysiółki Beskid (Pietraszyna), Kosarzyska i Rupienka z Kamesznicy w powiecie żywieckim.
Koniakówpl.wikipedia.org
1957
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego został przeniesiony do Istebnej z Przyszowic.
Istebnapl.wikipedia.org
1978
Gminny Ośrodek Kultury powołany został Uchwałą Gminnej Rady Narodowej w Istebnej jako samorządowa instytucja kultury.
Istebnaistebna.eu
2000
Gminny Ośrodek Kultury połączono z Gminną Biblioteką Publiczną w Istebnej.
Istebnaistebna.eu
2006-2007
Zrealizowano Program rozwoju i promocji produktów turystycznych i kulturowych Beskidzkiej 5, sfinansowany z środków UE.
Istebnaistebna.eu
2007
Zlikwidowano przejście graniczne Istebna-Bukovec na mocy Układu z Schengen.
Istebnapl.wikipedia.org
2009
Rozpoczęto projekt 'Siła płynie z gór' – ogólnopolska kampania promocyjna Beskidzkiej 5, ze środków UE w ramach RPO WSL.
Istebnaistebna.eu
2012
Zorganizowano w Górnośląskim Parku Etnograficznym imprezę pt. 'Siła płynie z gór! Dzień z rzemiosłem i folklorem Beskidzkiej 5'. Zmieniono nazwę instytucji na: Gminny Ośrodek Kultury, Promocji, Informacji Turystycznej i Biblioteka Publiczna w Istebnej.
2013
Drewniany kościółek na Stecówce spłonął w nocy z 2 na 3 grudnia 2013 roku; odbudowę zakończono ok. 2016–2018 roku (pierwsze msze w listopadzie 2016, konsekracja 13 października 2018).
Koniakówpodroze.twojklubrodzica.pl
2015
W ramach strategicznego partnerstwa z Radiem Zet zorganizowano czwartą edycję Zimowego Pucharu Radia Zet w Beskidzkiej 5.
Istebnaistebna.eu
2017
W Istebnej odbył się III Zjazd Karpacki pod Patronatem Honorowym Prezydenta RP. Zorganizowano uroczysty korowód karpacki ze stacji benzynowej do Amfiteatru pod Skocznią, gdzie odbyła się Msza Święta oraz występy zespołów i kapel z całych Karpat. Na Złotym Groniu rozpalono symboliczną Karpacką Watrę. W Centrum Pasterskim w Koniakowie odbył się Jarmark Pasterski, a w Muzeum Jana Wałacha na Andziołówce zorganizowano wystawę obrazów przedstawiających motywy karpackie w twórczości artysty.
Istebnaistebna.eu
2022
Jaworzynka liczy 3300 mieszkańców.
Jaworzynkapl.wikipedia.org
2022
Koniaków liczy 3579 mieszkańców.
Koniakówpl.wikipedia.org
współczesność
Jaworzynka słynie z pielęgnowania góralskiej tradycji przez mieszkańców.
współczesność
Jaworzynka, wchodząca w skład Trójwsi Beskidzkiej, kultywuje tradycje ludowe wspólne dla całej gminy Istebna: rzeźbiarstwo i malarstwo ludowe (m.in. Jan Bojka, urodzony w Jaworzynce rzeźbiarz i malarz na szkle), a w regionie wytwarzane są pasterskie instrumenty drewniane (gajdy, piszczałki, trombity) — tradycja ta związana jest przede wszystkim z Istebną (chata Kawuloka) i całą Trójwsią, nie wyłącznie z Jaworzynką.
Jaworzynkamarzeniasiespelniaja.com
współcześnie
Gmina Istebna znana jest z kultywowania tradycyjnego rękodzieła, takiego jak koronki, rzeźba, haft i snycerka. Pasterstwo oraz budownictwo drewniane przeżywają renesans na terenie Istebnej. Amfiteatr Pod Skocznią jest jedną z estrad Tygodnia Kultury Beskidzkiej.
Istebnaistebna.eu
współczesność
W Jaworzynce kultywuje się tradycję haftu i koronkarstwa, a miejscowe koronki koniakowskie są znakiem rozpoznawczym regionu.
Koniakówmarzeniasiespelniaja.com
współczesność
Zapasieki to przysiółek (dzielnica) Jaworzynki.
Jaworzynkamarzeniasiespelniaja.com
współczesność
W Jaworzynce znajduje się pętla autobusowa oraz miejsca parkingowe na Trzycatku.
współczesność
Trasa spacerowa w Jaworzynce prowadzi drogami asfaltowymi o małym natężeniu ruchu samochodowego i jest dostępna dla osób niepełnosprawnych, choć niektóre odcinki mogą być wymagające.
współczesność
Na Ochodzitej w Koniakowie znajduje się punkt widokowy, z którego przy dobrej pogodzie można dostrzec Tatry.
Koniakówpodroze.twojklubrodzica.pl
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Miejscowości w gminie
Szczyty w okolicy
Gańczorka909 m n.p.m.
Ochodzita895 m n.p.m.
Sałasz Dupne894 m n.p.m.
Tyniok891 m n.p.m.
Tokarzonka874 m n.p.m.
Koczy Zamek844 m n.p.m.
Młoda Góra838 m n.p.m.
Sołowy Wierch801 m n.p.m.
Siwoniowski Wierch798 m n.p.m.
Szarcula798 m n.p.m.
Filipionka779 m n.p.m.
Bukowiec750 m n.p.m.
Stefanka722 m n.p.m.
Złoty Groń710 m n.p.m.
Szyroki Wierch702 m n.p.m.
Wierch Czadeczka687 m n.p.m.
Ciekawe miejsca
Jaskinia w GańczorcePrzyroda 3,0 km
Kapliczka Matki Boskiej Beskidzkiej na OchodzitejSakralne 2,6 km
Kościół Rzymskokatolicki Pw. Podwyższenia Krzyża ŚwiętegoSakralne
Muzeum Świerka IstebniańskiegoKultura 3,8 km
LeśnyParking
Miejsce postojuParking
Park Linowy Base Camp IstebnaParking
Parking leśnyParking
Parking przy karczmieParking
Przełęcz ŁączeckoPrzyroda 7,2 km
SkałkaPrzyroda 1,4 km
Świerkowe Chatki - domki na wynajem w KoniakowieNoclegi 1,9 km
Źródło OlzyPrzyroda 3,3 km
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Istebna.