Zadni Gaj

Zadni Gaj to niewysoki, lecz malowniczy szczyt w Beskidzie Śląskim, wznoszący się na wysokość 538 m n.p.m. w powiecie cieszyńskim, na terenie gminy Goleszów. Choć nie imponuje wysokością, wyróżnia się unikalnymi walorami przyrodniczymi i spokojną, leśną atmosferą. Znajduje się w obrębie Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego, co podkreśla jego znaczenie dla ochrony lokalnej flory i fauny. Szczyt jest częścią pasma Czantorii, rozciągającego się wzdłuż granicy wododziału Wisły i Olzy, choć sam leży na jego skraju, z dala od głównych tras turystycznych.

Na stokach Zadniego Gaju znajduje się rezerwat przyrody Zadni Gaj, obejmujący lasy bukowe i mieszane z licznymi okazami starodrzewu. To jedno z nielicznych miejsc w Beskidzie Śląskim, gdzie można spotkać naturalne zbiorowiska leśne o charakterze pierwotnym. W pobliżu szczytu, w odległości zaledwie 515 metrów, kryje się Jaskinia na Górze – niewielka, ale ciekawa formacja krasowa, dostępna dla bardziej dociekliwych turystów. W okolicy biją też źródła, w tym Żelaziste (1464 m od szczytu), znane z wody o charakterystycznym zabarwieniu, oraz Potok Przykopa, który odwadnia północne stoki. Z punktu widokowego oddalonego o około 1,3 km roztacza się panorama na okoliczne wzgórza i dolinę Olzy, choć widoki są częściowo przesłonięte przez drzewa.

Na Zadni Gaj prowadzi jedna znakowana trasa: Goleszów PKP – Tuł – Czantoria Wielka (14,05 km, trudność: trudna). Szlak rozpoczyna się w Goleszowie, skąd wiedzie przez wieś Tuł, a następnie wspina się na stoki Zadniego Gaju, mijając rezerwat i źródła. Choć trasa jest wymagająca, oferuje ciszę i kontakt z dziką przyrodą, co rekompensuje brak rozległych widoków. W okolicy nie ma schronisk, więc wyprawa wymaga odpowiedniego przygotowania. Najbliższe punkty wypoczynkowe znajdują się w Goleszowie lub na Czantorii Wielkiej.

Okolica Zadniego Gaju to doskonałe miejsce dla miłośników spokojnych wędrówek i przyrody. Poza rezerwatem i jaskinią warto zwrócić uwagę na źródło Żelaziste, którego woda zawiera związki żelaza, nadające jej specyficzny smak i kolor. To rzadkość w Beskidach, która dodaje szczytowi unikalnego charakteru. Mimo skromnej wysokości, Zadni Gaj jest cennym fragmentem beskidzkiego krajobrazu – idealnym dla tych, którzy szukają ucieczki od tłumów i chcą odkrywać mniej znane zakątki regionu.