Co w BeskidachCo w Beskidach
Co w BeskidachCo w Beskidach
Gmina

Gmina Jordanów

399–869 m n.p.m.
20
Szczytów
7
Miejscowości
399–869 m
Wysokość
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — Gmina JordanówN

Historia Gmina Jordanów

Postacie i wątki:
II wojna światowa
Niemcy założyli w Osielcu jeden z większych w rejonie Europy wschodniej kamieniołomów piaskowca magurskiego do pozyskania surowca na drogi
XII w.
Folwark jako jednostka gospodarcza własności ziemskiej, oparta na produkcji rolnej i pracy przymusowej chłopów, rozwinął się od XIV wieku.
XIV w.
Instytucja folwarku, znana w Polsce od XIII–XIV w. głównie w dobrach kościelnych, z czasem (XV–XVI w.) przekształciła się w gospodarstwo rolno-hodowlane nastawione na towarową produkcję zbóż i surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt.
XV w.
Miejscowość letniskowa Naprawa założona przez Spytka Jordana w XVI w. (pierwsze wzmianki 1529 r.).
XV w.
Doszło do zmiany charakteru renty feudalnej — zamiast naturalno-czynszowej zaczęła przeważać pańszczyzna.
1496
Statut piotrkowski zwiększył kontrolę i wyzysk chłopów w folwarkach.
1520
Przywilej toruński doprowadził do zwiększenia kontroli i wyzysku chłopów w folwarkach.
XVI w.
Wieś Osielec została założona przez Mikołaja Jordana.
XVI w.
W XVI w. wykształciły się dwa typy folwarków: ekspansywne (nastawione na eksport zboża, głównie wzdłuż Wisły i na Litwie) oraz autonomiczne (nastawione na lokalny zbyt produktów rolnych, typowe dla Wielkopolski). Obszar Beskidów Zachodnich pozostawał poza głównym zasięgiem tej formacji.
XVI w.
W XVI w. ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów na ziemiach centralnej Polski (nie dotyczy bezpośrednio Beskidów, gdzie folwark był mniej rozpowszechniony).
XVI w.
Niezwykle cennym zabytkiem Wysokiej jest XVII-wieczny dwór obronny, w którym obecnie prowadzi działalność Fundacja „Lutnia Staropolska".
1564
Miasto Jordanów zostało lokowane na prawie niemieckim przez Wawrzyńca Spytka Jordana na wzgórzu między potokiem Strącza Woda, Skawą i Malejówką. Król Zygmunt August nadał przywilej założenia nowego miasta Wawrzyńcowi Spytkowi Jordanowi z Zakliczyna herbu Trąby. Miasteczko miało powstać na części istniejącej już beskidzkiej wsi Malejowa.
1576
Król Stefan Batory potwierdził prawa miejskie i nadał przywilej dwóch jarmarków w roku.
1635
Król Władysław IV Waza zezwolił na cztery jarmarki rocznie.
XVII w.
Doszło do ostrego kryzysu gospodarki folwarcznej spowodowanego zniszczeniami wojennymi, spadkiem cen produktów rolnych i zmniejszeniem eksportu zboża.
XVII w.
Wydajność folwarków była o 30–40% niższa od wydajności gospodarstw chłopskich.
XVII w.
Właściciele folwarków, szukając nowych źródeł dochodów, zamieniali pańszczyznę na czynsz, rozwijali propinację i ograniczali kontakty chłopów z rynkiem zbytu.
XVII w.
Odnoga szlaku solnego wiodła przez Jordanów, prowadząc z Krakowa i Wieliczki na Orawę i Węgry. Miasto lokowane w 1564 r. (XVI w.) powstało właśnie przy tym trakcie; handel solą i winami węgierskimi rozkwitał tu w XVI, XVII i XVIII w.
Jordanówwbeskidzie.pl
3. ćw. XVII w.
Organy w kościele w Łętowni znajdują się w obudowie z 3. ćwierci XVII wieku.
1738
Król August III Sas zezwolił na 12 jarmarków rocznie.
1760–1765
Kościół parafialny św. św. Szymona i Judy Tadeusza w Łętowni wzniesiono w latach 1760–1765, z fundacji ówczesnej właścicielki Łętowni i Łopusznej – Barbary z Janickich Lisickiej, jako trzecią świątynię w tym miejscu.
2. poł. XVIII w.
Cenne wyposażenie świątyni w Łętowni stanowią m.in. ołtarze rokokowe z 2. połowy XVIII wieku.
ok. 1779
Rokokowa ambona w kościele w Łętowni pochodzi z około 1779 roku.
koniec XVIII w.
Rokokowa polichromia o motywach roślinno-architektonicznych w kościele w Łętowni pochodzi z końca XVIII wieku (kościół zbudowany 1760-1765, poświęcony 1776).
1805
Cesarz Franciszek II ograniczył liczbę jarmarków do czterech.
1838–1841
W Osielcu wybudowano kościół parafialny pw. Św. Apostołów Filipa i Jakuba w stylu klasycystycznym w latach 1838–1842 (kamień węgielny 1838, poświęcenie 1842, konsekracja 1855).
XIX w.
Budowa Sądu Powiatowego dla Powiatu Myślenickiego w centrum miasteczka oraz doprowadzenie linii kolei transwersalnej w pobliże Jordanowa.
Jordanówwbeskidzie.pl
1851
Odbyła się wizytacja w Jordanowie Jego Cesarskiej Mości Franciszka Józefa.
1864–1905
W Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%.
1884
Otwarto linię kolejową.
1885
Założono Ochotniczą Straż Pożarną Miasta Jordanowa z siedzibą w ratuszu.
1886
Osielec został wymieniony w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego
1911
Zaprojektowano i wybudowano budynek Ratusza Miejskiego.
1913
Wybudowano kościół parafialny według projektu dr. Jana Sas-Zubrzyckiego w latach 1908–1913.
1919
Posadzono w zachodniej stronie jordanowskiego Rynku „Dąb Wolności” na pamiątkę odzyskania przez Polskę niepodległości.
1929
Przyłączono do miasta Jordanowa gminę Malejowa oraz przysiółki: Hrobacze, Przykiec i Munkacz.
1933–1936
Redagowano tu pierwsze ludowe pismo literackie „Wieś – jej pieśń”.
1939
Okolice Jordanowa były miejscem walk 10. Brygady Kawalerii oraz miejscowej ludności z wojskami niemieckimi. Miasto zostało mocno zniszczone w czasie II wojny światowej i dwukrotnie spalone.
1942
Rozstrzelano przez okupanta hitlerowskiego 67 Żydów jordanowskich.
1944
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o reformie rolnej z 6 września 1944 r. objął ok. 3,49 mln ha ziemi z 9707 majątków ziemskich (dane za lata 1944–1948); z tego ok. 1,2 mln ha rozparcelowano między ok. 387 tysięcy rodzin chłopskich.
1944
Z folwarków tworzono państwowe gospodarstwa rolne (PGR-y).
1944–1945
Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka" przebywał w Osielcu wraz z Lidią Lwow ps. „Lala" w latach 1947–1948; 30 czerwca 1948 roku został tu aresztowany przez UB i przewieziony do Warszawy.
1945
Wieś Wysoka została odznaczona Orderem Krzyża Grunwaldu (1946) za bohaterską postawę mieszkańców podczas II wojny światowej. Armia Czerwona wkroczyła do Jordanowa w 1945 r.
1948
Zygmunt Szendzielarz został schwytany przez UBP w Osielcu, a następnie przewieziony do Warszawy
1951
Miasto otrzymało wodę z wodociągów miejskich z ujęciem źródeł na górze Przykrzec oraz uruchomiono 22 hydranty przeciwpożarowe.
1954–1972
Wieś była siedzibą gromady Osielec
1967
Pożar kościoła parafialnego, który powstał w wyniku wyładowań atmosferycznych. Dzięki sprawnej akcji gaśniczej straży pożarnych udało się uratować świątynię.
1975–1998
Wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego
1975
Na dworzec kolejowy w Jordanowie wjechał pierwszy pociąg elektryczny relacji Kraków – Zakopane.
1982
W zakładzie produkcyjnym Krakowskiej Fabryki Armatur pracowało 953 osób.
1983
Wybudowano nowe ujęcie wody dla Jordanowa na rzece Skawa.
ok. 1990–2004
Kamieniołom piaskowca magurskiego pozostawał nieczynny
1994
Koronacja obrazu Matki Bożej Trudnego Zawierzenia – Pani Jordanowskiej.
2007–obecnie
Klub MTR Osielec jest organizatorem jednej z rund Mistrzostw Strefy Polski Południowej w motocrossie, odbywającej się na terenie gminy Jordanów, na torze motocrossowym na górze Przykiec.
2008
Olsztyńskie Kopalnie Surowców Mineralnych Sp. z o.o. zakupiły 100% udziałów kamieniołomu piaskowca magurskiego od prywatnego właściciela
2015
Została odsłonięta tablica pamięci poświęcona Zygmuntowi Szendzielarzowi
2023
Otwarcie zbudowanej na wzgórzu Hajdówka drewnianej Wieży Widokowej, która stała się atrakcją turystyczną. Teren przy wieży jest monitorowany, znajdują się tam ławeczki, rzeźba niedźwiedzia oraz tablice informacyjne z opisami panoram.
2023
Łętownia liczy 2939 mieszkańców.
Łętowniapl.wikipedia.org
2025
Jordanów liczył na koniec roku 5155 mieszkańców.

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus – Pani Jordanowska (Jordanów) W 1618 roku w Jordanowie pojawił się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus, który zyskał cześć jako Pani Jordanowska i stał się ważnym miejscem kultu religijnego.

Dąb Wolności (Jordanów) W 1919 roku, na pamiątkę odzyskania przez Polskę niepodległości, w Jordanowie posadzono „Dąb Wolności”.

Figura św. Jana Nepomucena (Jordanów) W 1817 roku na rynku w Jordanowie postawiono figurę św. Jana Nepomucena, patrona „dobrej sławy”, opiekuna dróg, mostów oraz orędownika w czasie powodzi.

Miejscowości w gminie

Folwark
Miejscowość
Jordanów
Miejscowość
Łętownia
Miejscowość
Naprawa
Miejscowość
Osielec
Miejscowość
Toporzysko
Miejscowość
Wysoka
Miejscowość

Szczyty w okolicy

Drobny Wierch869 m n.p.m.
Groń810 m n.p.m.
Gronik715 m n.p.m.
Grzybówka711 m n.p.m.
Grapa692 m n.p.m.
Hola666 m n.p.m.
Ludwiki653 m n.p.m.
Bania648 m n.p.m.
Granica646 m n.p.m.
Targoszowka645 m n.p.m.
Jawornik634 m n.p.m.
Łysa Góra616 m n.p.m.
Góra Bednarzowa611 m n.p.m.
Szatania Góra602 m n.p.m.
Gancarzowa596 m n.p.m.
Kowalówka589 m n.p.m.

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Jordanów.