Historia Gmina Hażlach
Postacie i wątki:
1223
Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie protekcyjnym biskupa wrocławskiego Wawrzyńca dla klasztoru premonstrantek w Rybniku, w którym wymieniono Zamarski jako jedną z miejscowości mających płacić dziesięcinę. Należała do najstarszych miejscowości dawnego Księstwa Cieszyńskiego.
XIII w.
Wieś Kończyce Wielkie została zasiedlona w ramach wielkiej akcji osadniczej (tzw. łanowo-czynszowej) na terytorium późniejszego Górnego Śląska, prowadzonej przez przybyszów z Niemiec.
XIII w.
Powstanie wsi wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową).
Hażlachpl.wikipedia.org
XIII w.
Drewniany kościół na terenie wsi istniał już w XIII wieku.
Zamarskipl.wikipedia.org
1290
Wieś znalazła się w granicach nowo powstałego Księstwa Cieszyńskiego.
Zamarskipl.wikipedia.org
1290
Kończyce Wielkie znajdowały się pod panowaniem Piastów z Księstwa Cieszyńskiego.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
ok. 1305
Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (ok. 1305) jako wieś zobowiązana do płacenia dziesięciny z 29 łanów większych — pod nazwą Cunczindorf Pasconis (wieś prywatna/rycerska). Sąsiednia wieś Cunczindorf principis (Kończyce Książęce) to dzisiejsze Kończyce Małe.
ok. 1305
Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie *Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis* jako wieś zobowiązana do płacenia dziesięciny z 20 łanów mniejszych.
Hażlachpl.wikipedia.org
XV w.
Kończyce Wielkie były własnością książąt cieszyńskich do XV w. Zespół pałacowo-parkowy wzniesiono na przełomie XVII i XVIII w. — fundatorem był Jerzy Fryderyk Wilczek, który nabył dobra w 1598 r.
1450
Hażlach został zakupiony przez marszałka księstwa, Mikołaja z Dębowca.
Hażlachpl.wikipedia.org
XV w.
W latach 40. XV wieku wśród lokalnej szlachty przewijali się bracia Mikołaj i Jan z Małych Kończyc i Hażlacha.
Hażlachpl.wikipedia.org
1482
Świadkiem w kancelaryjnych dokumentach bywał Łazarz piszący się z Pstrążnej i Hażlacha.
Hażlachpl.wikipedia.org
1526
Kończyce Wielkie przeszły pod panowanie Habsburgów.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
1532
Miejscowość została zakupiona przez jednego z pierwszych przedstawicieli rodu Bludowskich, którzy pozostawali jej właścicielami przez następnych kilkaset lat.
Hażlachpl.wikipedia.org
1585
Drewniany kościół uległ spaleniu przed lub w 1585 roku; odbudowana po pożarze wieża dzwonnicza — datowana na koniec XVI w. — przetrwała do dziś jako część kościoła wzniesionego w 1731 roku.
Zamarskipl.wikipedia.org
1597
Kończyce Wielkie zostały zakupione przez rodzinę Bludowskich z Błędowic.
początek XVII w.
Wilczkowie weszli w posiadanie pałacu i parku w Kończycach Wielkich dzięki małżeństwu Ewy Bludowskiej z Mikołajem Wilczkiem. Hrabia Mikołaj Wilczek zbudował drewnianą kaplicę.
1617
Książę Adam Wacław sprzedał Zamarski Achacemu Goczałkowskiemu.
Zamarskipl.wikipedia.org
1625
W Zamarskach na tzw. "Bachorku" miała miejsce jedna z bitew wojny religijnej pomiędzy wojskami cesarskimi (Habsburgami) a Szwedami w 1626 roku.
1654
Kościół zamarski przestał być w posiadaniu luteranów.
Zamarskipl.wikipedia.org
1656
Zamarski stały się własnością czeskiej rodziny szlacheckiej – Marklowskich.
Zamarskipl.wikipedia.org
1679
Protokoły powizytacyjne opisują wystrój i wyposażenie starej świątyni w Kończycach Wielkich.
Kończyce Wielkiewiadomosci.ox.pl
1683
W Kończycach Wielkich przyjęto wojska husarskie dowodzone przez hetmana polnego koronnego Mikołaja Hieronima Sieniawskiego podczas wyprawy króla Jana III Sobieskiego na odsiecz wiedeńską w 1683 roku.
Kończyce Wielkiechateau-konczycewielkie.pl
koniec XVII w.
Pałac w Kończycach Wielkich został wzniesiony jako siedziba rodu Wilczków, jednej z najznamienitszych rodzin szlacheckich Śląska Cieszyńskiego, prawdopodobnie na miejscu wcześniejszej budowli z XVI wieku. Pałac rozbudował marszałek Księstwa Cieszyńskiego, baron Jerzy Fryderyk Wilczek.
1718
W 1718 r. Zamarski przeszły w ręce niezidentyfikowanego z imienia dostojnika cieszyńskiego (podawanego w źródłach jako „hrabia Tęczyński", co jest wątpliwe wobec wygaśnięcia rodu Tęczyńskich w 1637 r.); miejscowość jest prawidłowo umiejscowiona w gminie Hażlach, powiat cieszyński.
Zamarskipl.wikipedia.org
1719
Protokoły powizytacyjne opisują wystrój i wyposażenie starej świątyni w Kończycach Wielkich.
Kończyce Wielkiewiadomosci.ox.pl
1731
Zamarski stały się własnością polskiego magnata – hrabiego Henryka Fryderyka Wilczka, który dobudował drewniany kościół częściowo nawiązujący do architektury baroku.
Zamarskipl.wikipedia.org
1737
Maciej Weissman z Frydku wykonał rzeźbę w stylu rokoko przy chrzcielnicy kościoła św. Michała Archanioła, przedstawiającą św. Jana Chrzciciela udzielającego chrztu Chrystusowi.
Kończyce Wielkiewiadomosci.ox.pl
XVIII w.
Przy kościele w Pogwizdowie istniał szpital.
Pogwizdówbochnia-gmina.pl
1752–1767
Drewniana kaplica w Kończycach Wielkich została przebudowana na murowaną dzięki fundacji Harasowskich z Harasowa.
Kończyce Wielkiechateau-konczycewielkie.pl
1766
Zamarski na krótko stały się własnością Radockich.
Zamarskipl.wikipedia.org
1776
Zbudowano murowaną kaplicę pałacową pw. Opatrzności Bożej w miejscu drewnianej kaplicy z XVII wieku, ufundowaną przez Harasowskich z Harasowa.
1777
Zbudowano drewniany kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, jeden z największych na Śląsku Cieszyńskim, w miejscu wcześniejszej, mniejszej drewnianej świątyni.
1781
Jan Hrabiec z Frydku wykonał rokokową ambonę w kościele św. Michała Archanioła.
Kończyce Wielkiewiadomosci.ox.pl
1790
Znaczną część mieszkańców wsi stanowiła ludność wyznania ewangelicko-augsburskiego; ewangelików było 102, a katolików 290.
Zamarskipl.wikipedia.org
1793
Hażlach został zakupiony przez Komorę Cieszyńską od Mönnichów.
Hażlachpl.wikipedia.org
1802
Zamarski wróciły do księcia cieszyńskiego, stając się częścią Komory Cieszyńskiej.
Zamarskipl.wikipedia.org
1806
Pałac w Kończycach Wielkich był reprezentacyjnym obiektem, o czym świadczy najstarszy zachowany wizerunek z tamtego okresu.
Kończyce Wielkiechateau-konczycewielkie.pl
1808
Ewangelicy założyli szkołę ewangelicką.
Zamarskipl.wikipedia.org
początek XIX w.
Jan Józef Antoni hrabia Larisch von Mönnich nabył pałac w Kończycach Wielkich.
Kończyce Wielkiechateau-konczycewielkie.pl
1814
Szkoła ewangelicka została przejęta przez katolików, jednak nauczała dzieci obu wyznań.
Zamarskipl.wikipedia.org
1821
Wzniesiono nową murowaną szkołę 'średnią'.
Zamarskipl.wikipedia.org
1825
Na początku XIX wieku pałac w Kończycach Wielkich nabył od Wilczeków Jan Józef Antoni hrabia Larisch von Mönnich, który uczynił go siedzibą rodu; imię "Henrietta" jako osoby wybierającej rezydencję nie jest potwierdzone w wiarygodnych źródłach.
Kończyce Wielkiewiadomosci.ox.pl
1846
Z Zamarsk pochodzi kwadratowa kuźnia o dwuspadowym dachu krytym gontem.
Zamarskipl.wikipedia.org
1847–1848
Wieś i okolice nękane były przez ogromny głód trwający dwa lata, nazwany 'Głodnymi Rokami'.
II połowa XIX w.
Budynek dawnego spichlerza w Hażlachu pochodzi z II połowy XIX wieku.
XIX w.
W miejscowości znajdują się piwnice dworskie z XIX wieku wpisane do rejestru zabytków.
Hażlachpl.wikipedia.org
1859
Kaplica w Kończycach Wielkich została odnowiona i ponownie poświęcona.
Kończyce Wielkiechateau-konczycewielkie.pl
1862
Hrabia Eugeniusz Larisch von Mönnich osiadł w Kończycach Wielkich i objął posiadłość.
1865
W 1865 roku, z okazji ślubu z Marią hrabianką Deym von Střitež, Eugeniusz przebudował pałac w Kończycach Wielkich, nadając mu charakter stylizowany na neorenesansową toskańską willę.
1884
Powstała polichromia wnętrza kościoła św. Michała Archanioła.
Kończyce Wielkiewiadomosci.ox.pl
koniec XIX w.
Pałac w Kończycach Wielkich został zmodernizowany w stylu francusko-barokowym klasycystycznym, a park przekształcono w styl angielski z sztucznym stawem i wyspą. Powstała także dawna obora, obecnie stajnia na folwarku „Karłowiec”.
1893
Gabriela von Thun und Hohenstein (z domu Larisch von Monnich) wyszla za maz za Feliksa hrabiego von Thun und Hohenstein i osiedlili sie w Konczycach Wielkich. Z okazji ich slubu w 1893 r. palac zostal zmodernizowany i uzyskal klasycystyczny (barokowo-klasycystyczny) wystroj w stylu francuskim.
1900
Według austriackiego spisu ludności w 175 budynkach w Hażlachu na obszarze 1233 hektarów mieszkało 1282 osób, z czego 807 (62,9%) mieszkańców było katolikami, 469 (36,6%) ewangelikami, a 6 (0,5%) wyznawcami judaizmu.
Hażlachpl.wikipedia.org
1900
Kończyce Wielkie stanowiły samodzielną gminę obejmującą również Rudnik, z liczbą mieszkańców 1561 zamieszkałych w 248 budynkach.
Kończyce Wielkiepl.wikipedia.org
1901
Dobudowano drugi budynek dla szkoły.
Zamarskipl.wikipedia.org
1908
W Zamarskach powstał oddział Ochotniczej Straży Pożarnej.
Zamarskipl.wikipedia.org
1910
Liczba budynków wzrosła do 183, a mieszkańców do 1342, z czego 1327 (99,3%) było polskojęzycznymi.
Hażlachpl.wikipedia.org
1910
Kończyce Wielkie miały 1286 mieszkańców zamieszkałych w 207 budynkach na obszarze 1562 hektarów.
Kończyce Wielkiepl.wikipedia.org
1918
Miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego pod dowództwem ob. Pastucha.
Zamarskipl.wikipedia.org
1920
Miejscowość decyzją Rady Ambasadorów znalazła się w granicach Polski.
Hażlachpl.wikipedia.org
1920
Miejscowość decyzją Rady Ambasadorów znalazła się w granicach Polski.
Zamarskipl.wikipedia.org
1922
Gabriela von Thun und Hohenstein otrzymała Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
1938
W kaplicy w Kończycach Wielkich umieszczono witraże wykonane z pleksiglasu — wyjątkowe technicznie okna powstałe w 1938 r. w fabryce doktora Otto Röhma, pioniera produkcji szkła organicznego w Niemczech, ofiarowane przez niego w związku z rodzinnym związkiem z rodem Thun.
1945
Armia Czerwona splądrowała pałac w Kończycach Wielkich, a Gabriela von Thun und Hohenstein musiała opuścić częściowo zniszczony pałac. Po II wojnie światowej skonfiskowano majątek w Kończycach Wielkich.
1945–1954
Wieś była siedzibą gminy Kończyce Wielkie.
Kończyce Wielkiepl.wikipedia.org
1952
W 1952 roku władze ludowe, po konfiskacie majątku w 1945 r., utworzyły w pałacu w Kończycach Wielkich państwowy dom dziecka.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
1954–1972
Wieś należała i była siedzibą władz gromady Kończyce Wielkie.
Kończyce Wielkiepl.wikipedia.org
1957
Gabriela von Thun und Hohenstein zmarła w 1957 roku w Cieszynie i została pochowana na cmentarzu katolickim w Kończycach Wielkich.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
1974
Wybudowano dzisiejszy budynek szkoły podstawowej.
Zamarskipl.wikipedia.org
1975–1998
Wieś położona była w województwie bielskim.
Kończyce Wielkiepl.wikipedia.org
1981
Erygowano parafię Świętego Rocha.
Zamarskipl.wikipedia.org
1996
Zmieniono nazwę miejscowości z Haźlach na Hażlach na wniosek mieszkańców.
Hażlachpl.wikipedia.org
2004
Gabriela von Thun und Hohenstein została patronką miejscowego gimnazjum w Kończycach Wielkich.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
2006
Państwowy dom dziecka w Kończycach Wielkich przestał działać.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
2007
Pałac w Kończycach Wielkich stał się własnością trzech biznesmenów z Mazowsza.
Kończyce Wielkietravelseries.pl
2009
Na obszarze 1445,25 ha wieś zamieszkana była przez 1848 mieszkańców, co daje gęstość zaludnienia równą 127,9 os./km².
Kończyce Wielkiepl.wikipedia.org
2023
Kończyce Wielkie liczą 1845 mieszkańców.
Kończyce Wielkiepl.wikipedia.org
współczesność
Adaptacja i przebudowa budynku dawnego spichlerza na Dom Przyrodnika w Hażlachu wraz z zagospodarowaniem terenu znacząco poprawiła wizerunek i podniosła atrakcyjność turystyczną Gminy Hażlach.
Hażlachdomprzyrodnika.pl
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Miejscowości w gminie
Ciekawe miejsca
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Hażlach.