Historia Brenna
1305
Górki Wielkie i Górki Małe należą do najstarszych wsi w okolicach Brennej — pierwsza wzmianka pochodzi z ok. 1305 roku z "Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis", czyli księgi uposażeń biskupstwa wrocławskiego, gdzie zapisano je jako "Gorki villa vlodari". W tamtym czasie wsie leżały na terytorium Księstwa Cieszyńskiego, które powstało ok. 1290 roku. Pierwotna osada Górki najprawdopodobniej istniała jeszcze przed 1290 rokiem.
XV w.
Książę cieszyński Kazimierz potwierdził, że Wawrzyniec z Pogórza zapisał swojej małżonce połowę wsi Pogórze oraz Brenną.
XV/XVI w.
Książę cieszyński założył hutę szkła opalaną drewnem z pobliskich lasów.
1490
Pierwsza wzmianka o Brennej w aktach historycznych, jednak z jej treści wynika, że wieś musiała być ukształtowana i zamieszkana znacznie wcześniej. Książę cieszyński Kazimierz II potwierdził, że Wawrzyniec z Pogórza zapisał połowę wsi Pogórza i Brennej swej małżonce Salomenie z Vrchlabi.
1521–1697
Wśród wsi obecnej gminy Brenna, Górki Wielkie najdłużej znajdowały się w posiadaniu rodziny Góreckich z Kornic (1521–1697).
XVI w.
Prawdopodobnie w XVI w. na polanach Brennej pojawili się wędrowni pasterze wołoscy, zwani tu „wałachami".
1556
Książę cieszyński Wacław III Adam nadał wieś Brenną Wacławowi Wodzie z Kojkowic w 1565 roku. Pola w Górkach Małych wraz z karczmą, młynem i rybnikami były w posiadaniu wójta Mikołaja Tańca.
1565
Książę cieszyński Wacław III Adam przekazał Brenną Wacławowi Wodzie z Kojkowic.
1604
Paweł Gawlas z Górek Małych wykupił woleństwo po Tańcu i uzyskał od księcia Adama Wacława dalsze przywileje, m.in. pozwolenie na budowę wałki.
1621
Brenna była wsią książęcą, zarządzaną przez dwóch wójtów, z czynnym folwarkiem i hutą szkła produkującą szkło proste oraz szklanki na piwo i wino.
XVII w.
Brenna wchodziła w skład tzw. Komory Cieszyńskiej – wielkiego śląskocieszyńskiego majątku Habsburgów. Powstała chata, która obecnie jest zabytkiem.
1690
Huta szkła w Brennej, założona prawdopodobnie przez Wacława Wodę, przestała istnieć.
1734–1802
Ziemie Górek Wielkich (sołectwa w gminie Brenna) znajdowały się w posiadaniu rodziny Marklowskich w latach 1734–1802. W 1734 r. majątek nabył Erdmann Marklowsky baron von Pernstein, a w 1802 r. rodzina sprzedała go księciu Albertowi Kazimierzowi sasko-cieszyńskiemu. Sama wieś Brenna była w tym czasie własnością Komory Cieszyńskiej (Habsburgów).
XVIII w.
Ziemie Brennej wchodziły w skład Komory Cieszyńskiej Habsburgów od połowy XVII w.; w 1772 przeszły na linię lotaryńską, co zbiegło się z uruchomieniem huty żelaza w Ustroniu i wzmożoną wycinką lasów na węgiel drzewny. Pod koniec XVIII w. (1793–96) zbudowano kościół pw. św. Jana Chrzciciela.
1755
Na większości okolicznych stoków istniały szałasy pasterskie.
1772
Przejęcie księstwa przez lotaryńską linię Habsburgów zapowiedziało istotne zmiany w gospodarce. W sąsiednim Ustroniu uruchomiono dużą hutę żelaza, co zwiększyło zapotrzebowanie na drewno z Brennej.
1775
Urbarz książęcy wymienił kilkanaście szałasów otaczających wieś Brenną.
1789
Zbudowano plebanię.
1900
W 384 budynkach w Brennej mieszkało 2985 osób, z czego 2466 (82,6%) mieszkańców było katolikami, 492 (16,5%) ewangelikami, a 27 (0,9%) wyznawcami judaizmu.
1910
Liczba mieszkańców Brennej spadła do 2963.
1913
Ludomir Sawicki zanotował w Brennej 10 szałasów, w których dla 71 wspólników 32 pasterzy pasło 1788 owiec i 83 krowy.
1918
W miejscowości powstał oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego podlegający 15 kompanii w Ustroniu.
1921
Gminę Brenna zamieszkiwało 2833 mieszkańców, w tym 14 Niemców i 12 Żydów.
1939
Brenna liczyła 3569 mieszkańców.
1942
Doszło do rozbicia konspiracji, a jej dowódca Rudolf Heller został powieszony w Cieszynie.
1944
Wybudowano bunkier Huta-Gromanica. Na Klimorackich Pasiekach zginęli z rąk nazistów dowódca oddziału Karol Heller, jego brat Stanisław oraz Ludwik Kłósko. Doszło do potyczki grupy desantowej radzieckich skoczków pod dowództwem kapitana Orłowa z oddziałem niemieckim.
1952
Brenna liczyła 3637 mieszkańców, rozpoczęto elektryfikację wsi.
1972
Utworzono gminę Brenna. Zygmunt Szatkowski założył Muzeum Biograficzne Zofii Kossak-Szatkowskiej (1973).
1989
Brenna została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Szczyty w okolicy
Kotarz974 m n.p.m.
Nastróży918 m n.p.m.
Błatnia917 m n.p.m.
Panorama z Błatniej916 m n.p.m.
Grabowa907 m n.p.m.
Wielka Cisowa878 m n.p.m.
Mały Cisowy829 m n.p.m.
Gościejów818 m n.p.m.
Trzy Kopce Wiślańskie810 m n.p.m.
Jaworzyna802 m n.p.m.
Horzelica797 m n.p.m.
Stary Groń792 m n.p.m.
Czupel736 m n.p.m.
Witkowski Groń726 m n.p.m.
Łazek713 m n.p.m.
Świniorka700 m n.p.m.
Ciekawe miejsca
Amfiteatr im. Elżbiety BauerMiejsca spotkań 1,8 km
BacówkaNoclegi 3,6 km
Dziki WodospadPrzyroda 2,9 km
Dziura w StołowiePrzyroda 3,0 km
Jaskinia DującaPrzyroda 3,0 km
Jaskinia Głęboka w StołowiePrzyroda 2,9 km
Jaskinia SalmopolskaPrzyroda
Jaskinia w Trzech KopcachPrzyroda
Jaskinia WiślańskaPrzyroda
Kotarz Spa & WellnessNoclegi 2,0 km
Parking przy szlakuParking
Parking płatnyParking
Parking płatnyParking
Plac składowy drewnaParking
Pod GrapaParking
Rekreacyjne trasy narciarstwa biegowego Brenna-LeśnicaParking
Na terenie wsi zachowały się również ślady dawnej huty szkła z XVI wieku, choć same budynki nie przetrwały do dziś.
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Brenna.
Położenie i teren
Brenna leży na ok. 443 m n.p.m. Otaczające szczyty (≤7 km): Klimczok 1117 m (5.7 km), Trzy Kopce 1082 m (5.0 km), Stołów 1035 m (4.0 km), Szyndzielnia 1028 m (6.6 km), Kotarz 974 m (5.1 km), Hyrca 929 m (5.2 km). Szlaki w pobliżu: Kotarz - Dolina Hołcyny - Brenna Centrum (szlak niebieski); Szlak Harcerski (szlak zielony); Mikuszowice Śląskie - Jaworze Centrum (szlak żółty); Jaworze-Nałęże - Błatnia (Błotny) (szlak czerwony); Przełęcz Karkoszczonka – Rezerwat "Stok Szyndzielni" (szlak czarny); Równica - Skoczów PKP (szlak żółty); Szlak Myśliwski (szlak czerwony); Szlak dojściowy do Szlaku Drwali (szlak zielony).
Źródła (8): pl.wikipedia.org, gdziewyjechac.pl, region.beskidia.pl, krokzahoryzont.pl … · fakty zweryfikowane atomowo