Historia Jaworze
ok. 1300
Jaworze wzmiankowane było w dokumentach po raz pierwszy ok. 1305 r. w Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego) jako "item in Javorse" — miejscowość w granicach ówczesnego Księstwa Cieszyńskiego. Według lokalnej tradycji (nie dokumentu) nazwa pochodzi od jaworu i miała zostać nadana przez Wiolę, córkę księcia cieszyńskiego Mieszka.
1302
Pierwsza wzmianka o Jaworzu pochodzi z ok. 1305 roku i figuruje w Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis — łacińskiej księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego (bp. Henryk z Wierzbna), gdzie wieś odnotowano jako "Javorse". Nie jest to wykaz wsi książęcych księstwa cieszyńskiego, lecz kościelny rejestr wsi zobowiązanych do płacenia dziesięcin diecezji wrocławskiej.
1305
Jaworze znajduje się w opisie wsi mających dawać biskupowi wrocławskiemu Henrykowi z Wierzbna dziesięcinę zbożową.
1798
Postawiono Glorietę, barokowy element założenia parkowego, na wzgórzu Goruszka. Podczas prac konserwatorskich natrafiono na wyryty rok 1798.
1822
Majątek barona Filipa Ludwika Saint-Genois d'Anneaucourt w Jaworzu składał się m.in. z 7 szynków i 10 karczem (według inwentarza z 1822 roku). Tytuł hrabiowski rodzina uzyskała dopiero w 1827 r.; Maurycy Jan Nepomucen, późniejszy twórca uzdrowiska, urodził się w 1816 r. i w 1822 był dzieckiem.
1825–1860
W Nałężu działała huta szkła, która uległa pożarowi w trakcie produkcji.
XIX w.
Na terenie Jaworza odkryto źródła wody bogate w sole jodo-bromowe, co przyczyniło się do rozwoju miejscowości jako uzdrowiska. Właściciele Jaworza, hrabiowie Saint-Genois d’Anneaucourt, sprowadzili na wzgórze Goruszka sosny czarne.
1862
Maurycy hrabia Saint-Genois założył w Jaworzu pierwsze na Śląsku Cieszyńskim uzdrowisko na tzw. Śląsku austriackim.
1928
Urodził się w Jaworzu Średnim Erwin Pasterny, który później podarował część swojej kolekcji okazów przyrody mórz południowych szkole w Jaworzu. Władysław Szajnocha zmarł w Jaworzu.
1931
W Parku Zdrojowym im. Józefa Piłsudskiego odsłonięto pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego.
1946
Wybudowano pomnik ofiar faszyzmu staraniem Związku byłych Więźniów politycznych (59 ofiar).
XX w.
Jaworze słynęło jako miejscowość uzdrowiskowa. Melchior Wańkowicz uwiecznił reguły obowiązujące kuracjuszy w zakładzie dr Czopa w Jaworzu w powieści „Ziele na kraterze”. Janusz Jędrzejewicz miał swoją willę w Jaworzu.
1968
Zofia Kossak-Szczucka zmarła 9 kwietnia 1968 w szpitalu w Bielsku-Białej, jednak przez całe życie była związana z Górkami Wielkimi (gmina Brenna, powiat cieszyński), gdzie znajdował się dwór rodzinny Kossaków — tam wróciła z emigracji w 1957 r. i tam jest pochowana na cmentarzu parafialnym.
1969
Muzeum Fauny i Flory Morskiej i Śródlądowej w Jaworzu rozpoczęło swoją działalność.
1973
W 1973 roku, w wyniku reformy administracyjnej likwidującej gromady, Jaworze utraciło samodzielność administracyjną i zostało włączone do gminy Jasienica. Stan ten trwał do 1 kwietnia 1991 roku, kiedy gminę Jaworze reaktywowano.
1991
Jaworze odrodziło się jako samodzielna gmina.
1993
Jaworze nawiązało współpracę zagraniczną z gminą Moerdijk w Królestwie Holandii.
1995
Na terenie Gminy Jaworze przeprowadzono badania gleb na zawartość metali ciężkich przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w Gliwicach, które wykazały, że większość gleb należy do I stopnia zanieczyszczenia.
1996
Według danych Spisu rolnego, ludność pracująca w gospodarstwach rolnych w Gminie Jaworze liczyła 2162 osób, z czego 570 osób utrzymywało się tylko z pracy w gospodarstwie.
2003
Jaworze nawiązało w 2003 roku dwa odrębne partnerstwa zagraniczne: ze Stowarzyszeniem Gmin Dorzecza Stonawki z Czech (14 marca 2003) oraz z pięcioma gminami słowackimi — Terchová, Strečno, Stráňavy, Belá i Zázrivá (26 sierpnia 2003).
2004
Jaworze nawiązało współpracę zagraniczną z gminami Jászszentandrás oraz Jászboldogháza w Republice Węgierskiej.
2010
W Jaworzu powstała Fontanna Trzech Sióstr, z której wypływa zabłocka solanka termalna. W miejscu lokalizacji dawnej huty szkła w Nałężu wybudowano stałą ekspozycję składającą się z makiety pieca oraz szczegółowym opisem procesu produkcji.
2014
Zbiory Muzeum Fauny i Flory Morskiej i Śródlądowej przeniesiono do nowo wybudowanego budynku. Wybudowano tężnię solankową o drewnianej konstrukcji w kształcie rotundy.
2014–2020
Gmina Jaworze zrealizowała szereg projektów w ramach funduszy europejskich 2014-2020, w tym: rewitalizację budynku przy ul. Zdrojowej 30 (adaptację dawnej Willi Moritza na Centrum Usług Społecznościowych — miejsce integracji międzypokoleniowej), doposażenie Ośrodka Edukacji Ekologicznej, wsparcie dla uczniów z Ukrainy oraz usługi społeczne w odpowiedzi na kryzys uchodźczy. Projekt przy Zdrojowej 30 był finansowany z RPO Woj. Śląskiego 2014-2020 (Oś X, Działanie 10.3.2 RIT), wartość całkowita 3,5 mln zł.
2017–2023
Projekt rewitalizacji budynku przy ul. Zdrojowej 30 w Jaworzu został wykazany w „Lokalnym Programie Rewitalizacji Gminy Jaworze” jako projekt podstawowy.
2021–2027
Gmina Jaworze realizuje projekty w ramach funduszy europejskich, w tym: rozwój infrastruktury kulturalnej i turystycznej, rozbudowę odnawialnych źródeł energii, poprawę efektywności energetycznej budynku "Pod Goruszką", budowę Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów oraz wyposażenie szkół w urządzenia ICT.
2022
Rozpoczęło się oficjalne działanie Klubu Seniora w ramach projektu pn. „Centrum Usług Społecznościowych w Jaworzu – utworzenie Klubu Seniora”. Siedziba Klubu Seniora znajduje się w odnowionym budynku przy ul. Zdrojowej 30 w Jaworzu.
2022–2023
Gmina Jaworze realizowała projekty wsparcia dla uchodźców z Ukrainy, w tym: „Usługi społeczne na rzecz ograniczenia skutków kryzysu wywołanego konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy” oraz „Wsparcie dla uczniów z Ukrainy – Gmina Jaworze”.
2023
Zakończono realizację projektu pn.: "Centrum Usług Społecznościowych w Jaworzu - utworzenie Klubu Seniora".
współcześnie
Gmina Jaworze prowadzi działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego, w tym wymianę nieefektywnych źródeł ciepła, montaż czujników monitorujących czystość powietrza oraz instalację systemów fotowoltaicznych w budynkach użyteczności publicznej. Największą w historii Jaworza inwestycją proekologiczną była budowa kanalizacji sanitarnej.
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Szczyty w okolicy
Ciekawe miejsca
Amfiteatr w JaworzuMiejsca spotkań 1,3 km
Galeria na ZdrojowejKultura 1000 m
Wielka PolanaPrzyroda 2,3 km
Źródło BartekPrzyroda
W Jaworzu warto zobaczyć kilka charakterystycznych obiektów. Na wzgórzu Goruszka (411 m n.p.m.) stoi glorieta z 1798 roku, wybudowana przez baronów Saint Genois d’Anneaucourt. Na jednej z kolumn widnieje wyryty rok budowy. W 2003 roku obiekt przeszedł kapitalny remont, a otaczający go park został uporządkowany. Obok działa również zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. Dla miłośników historii regionalnej interesujący może być budynek przy ul. Zdrojowej 30, gdzie mieści się Centrum Usług Społecznościowych i Klub Seniora. Obiekt został przebudowany w ramach projektu rewitalizacyjnego, finansowanego ze środków europejskich. Wewnątrz prowadzone są zajęcia integracyjne, warsztaty i spotkania kulturalne dla seniorów.
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Jaworze.
Położenie i teren
Jaworze leży na ok. 393 m n.p.m. Otaczające szczyty (≤7 km): Stołów 1035 m (5.6 km), Szyndzielnia 1028 m (6.2 km), Błatnia 917 m (4.9 km), Panorama z Błatniej 916 m (4.9 km), Wielka Cisowa 878 m (5.3 km), Wyczap 858 m (5.0 km). Szlaki w pobliżu: Bielsko-Biała Hulanka - Wapienica Stadion - Jaworze Goruszka (szlak czarny); Szlak Harcerski (szlak zielony); Mikuszowice Śląskie - Jaworze Centrum (szlak żółty); Jaworze-Nałęże - Błatnia (Błotny) (szlak czerwony); Szlak dojściowy do Szlaku Drwali (szlak zielony); Wapienica PKP - Palenica - Błatnia (Błotny) (szlak niebieski); Szlak Szklany (szlak niebieski); Szlak do Leśnego Kościoła (szlak żółty).
Źródła (8): pl.wikipedia.org, jaworze.pl, jaworze.pl, pl.wikipedia.org … · fakty zweryfikowane atomowo