Łysina

Łysina (779 m n.p.m.) – malowniczy szczyt w Beskidzie Małym, położony w powiecie żywieckim, w gminie Łękawica. To jeden z najbardziej charakterystycznych punktów w tej części Beskidów, znany przede wszystkim z unikalnych formacji skalnych i bogatej historii nazewniczej. Choć na mapach często figuruje jako Ścieszków Groń (lub błędnie: Ścieżków Groń), miejscowa ludność od wieków nazywa go Łysiną, co potwierdzają zapiski historyczne, w tym dzieła Andrzeja Komonieckiego. Nazwa ta wiąże się z łysym, skalistym wierzchołkiem, który wyróżnia się na tle zalesionych stoków.

Pod szczytem Łysiny kryje się prawdziwa geologiczna osobliwość – Zamczysko, zespół potężnych bloków piaskowca istebniańskiego, tworzących skalne mury o wysokości do 8 metrów. Formacje te, ciągnące się na przestrzeni kilkudziesięciu metrów, przypominają ruiny zamku, stąd ich nazwa. Wśród skał znajdują się głębokie rozpadliny i jaskinie, w tym Jaskinia Lodowa w Zamczysku (517 m od szczytu) czy Jaskinia Strzelista (411 m od szczytu), które stanowią atrakcję dla miłośników speleologii. Według lokalnych legend, w rozpadlinach tych wypiekał chleb tajemniczy piekarz, a wzmianki o nich pojawiają się już w XVII-wiecznym Dziejopisie Żywieckim Komonieckiego. W okolicy występują również liczne źródła, zasilające potoki spływające ze stoków góry.

Na Łysinę można dotrzeć kilkoma szlakami, choć baza danych nie wskazuje konkretnych tras. Najpopularniejsza droga prowadzi zielonym szlakiem z Przełęczy Kocierskiej (718 m) lub od strony Mladej Hory (910 m), oferując widoki na Beskid Mały i Żywiecki. Alternatywnie, można dojść od przystanku PKS w Okrajniku przez wieś Łysinę, która jest najmniejszą i najwyżej położoną miejscowością w gminie Łękawica (630–779 m n.p.m.). Warto zatrzymać się na tarasie widokowym przy Domkach pod Biegunem, skąd roztacza się panorama na okoliczne szczyty i doliny. Zimą dojazd do wsi może być utrudniony ze względu na strome, kręte drogi o nachyleniu do 20%.

W bezpośrednim sąsiedztwie Łysiny znajduje się wiele atrakcji przyrodniczych i kulturowych. Oprócz wspomnianych jaskiń i źródeł, warto odwiedzić wieś Łysinę, laureatkę konkursu Najpiękniejsza wieś województwa śląskiego (2013 r.). W okolicy organizowane są również questy turystyczne, takie jak „W drodze do zamczyska”, prowadzące ścieżkami legend i historii. Szczyt jest doskonałym miejscem na wschody słońca, co potwierdzają relacje turystów – zimą słońce wschodzi tu już około 7:40, a widoki z tarasu są niezapomniane.