Historia Żywiec
1308
Pierwsza wzmianka o miejscowej parafii katolickiej w Żywcu.
1308
Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi ze spisów świętopietrza Diecezji Krakowskiej, gdzie wymieniona jest 'parochia ecclesie de Ziwicz', czyli parafia żywiecka.
1326
Żywiec wzmiankowany w spisie świętopietrza parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej pod nazwą Zivicz.
1327
Żywiec wymieniony w łacińskim dokumencie lennym jako miejscowość lokowana na prawie polskim (iure polonico) pod nazwą Zipscha.
1327
Żywiec otrzymał prawa miejskie.
XIV w.
Stary Zamek w Żywcu pochodzi najprawdopodobniej z I połowy XV wieku; wzniesiony z kamienia łamanego, potynkowany.
XIV w.
Wzniesiony został Kościół p.w. Świętego Krzyża w stylu gotyckim.
XIV w.
Stary Zamek w Żywcu swymi początkami sięga najprawdopodobniej pierwszej połowy XV wieku; wzniesiony z kamienia, z murowaną wieżą mieszkalną.
XIV w.
Stary Zamek w Żywcu swymi początkami sięga I połowy XV wieku; najstarsze gotyckie założenie wzniesiono najprawdopodobniej w latach 1485–1500, a pierwotna wieża mieszkalna zbudowana była z cegły.
XIV w.
Kościół p.w. Świętego Krzyża w Żywcu wzniesiony został w końcu XIV wieku w stylu gotyckim.
XIV w.
Kościół p.w. Św. Krzyża wzniesiony został w końcu XIV wieku w najstarszej części miasta zwanej Rudzą.
koniec XIV w.
Kościół p.w. Świętego Krzyża został wzniesiony w stylu gotyckim.
1433
Ostatni z książąt piastowskich Przemysław objął władanie Żywiecczyzną ok. 1433/34 r. i panował co najmniej do 1448 r., kiedy potwierdził mieszczanom Żywca ich dawny przywilej.
1440
Zameczek myśliwski na wzgórzu Grojec, zbudowany przez zbójnicką rodzinę Skrzyńskich na początku XV wieku, został zniszczony przez wojska Kazimierza Jagiellończyka (dowodzone przez Jakuba z Dębna) w 1477 roku — w momencie zniszczenia zamek był już w rękach rodu Komorowskich.
1447
W Żywcu miał miejsce pożar, w którym drewniana zabudowa i drewniany kościół zostały w znacznej części spalone.
1448
Książę Przemysław toszecki nadał Żywcowi prawo magdeburskie, lokując miasto na wyżej położonym terenie u ujścia Koszarawy do Soły.
I połowa XV w.
Kościół Katedralny Narodzenia NMP zbudowano w I połowie XV wieku.
I połowa XV w.
Zbudowano Kościół Katedralny Narodzenia NMP.
XV w.
Budowę Starego Zamku datuje się na I połowę XV wieku i przypisuje się książętom oświęcimskim lub Mikołajowi Strzale h. Kotwicz.
XV w.
Kościół Katedralny Narodzenia NMP w Żywcu zbudowano w I połowie XV wieku.
1456
Ziemię Żywiecką wykupił król Kazimierz Jagiellończyk.
1467
Kazimierz Jagiellończyk nadał dobra żywieckie w dziedziczne władanie rodowi Komorowskich herbu Korczak.
1477
Kazimierz Jagiellończyk podjął akcję zbrojną przeciwko Komorowskim, zakończoną zniszczeniem zamku w Żywcu.
koniec XV w.
Za czasów panowania rodziny Komorowskich zamek uległ kilku poważnym zmianom w wyglądzie i stał się obronną fortecą.
1512
Zygmunt I Stary uwolnił Żywiec od czopowego.
1515–1542
Zbudowano murowany kościół parafialny w Żywcu.
1515–1542
Kościół Katedralny Narodzenia NMP został znacznie rozbudowany poprzez podwyższenie murów i prezbiterium.
1515–1542
Kościół Katedralny Narodzenia NMP został znacznie rozbudowany.
1515–1542
Kościół Katedralny Narodzenia NMP w Żywcu został znacznie rozbudowany poprzez podwyższenie murów i prezbiterium.
1518
Zygmunt I Stary nadał Żywcowi przywileje organizowania dwóch jarmarków.
1537
Komorowscy nadali miastu prawo wyrabiania słodu na piwo oraz wódkę wraz z prawem wyszynku.
1542
W Żywcu powstał pierwszy szpital zorganizowany w domu darowanym miastu przez mieszczanina Marcina Halamę.
1548
Powstał pierwszy miejski browar w Żywcu.
II połowa XVI w.
Zamek przeobraził się w renesansową rezydencję.
XVI w.
Z inicjatywy Komorowskich herbu Korczak, właścicieli Żywca, w ramach przebudowy zamku gotyckiego w renesansowy powstał piękny arkadowy dziedziniec zachowany w swym pierwotnym układzie do dnia dzisiejszego.
XVI w.
Kościół Katedralny Narodzenia NMP w Żywcu został powiększony poprzez przedłużenie nawy i wzniesienie wieży według projektu architekta Jana Ricciego.
1554
Jan Komorowski wyznaczył nowe granice lasu Kabat, przyłączając do miasta obszar Łączki.
1558
Jan Komorowski ufundował szkołę w Żywcu.
1562
Jan Komorowski nadał miastu las Kiełbasów, pole Okle oraz Łyskę.
1571
W zamku zachował się portal z datą 1571 r. i łacińskim napisem.
1571
W Starym Zamku w Żywcu zachował się portal z datą 1571 r. i łacińskim napisem.
1579
Stefan Batory ustanowił w Żywcu jarmarki i targi, a także przywilej zezwalający miastu na skład towarów.
1588
Krzysztof Komorowski nadał ustawę cechowi kowalskiemu w Żywcu.
koniec XVI w.
Kościół Katedralny Narodzenia NMP ponownie powiększono poprzez przedłużenie nawy i podwyższenie wieży (z dodaniem galerii kolumnowej) wg projektu architekta Jana Ricciego, Włocha zamieszkałego w Opwie, w latach 1582–1583.
1615
Mikołaj Komorowski nadał miastu Górę Borkowską (później Górę Burgałowską).
1624
Państwo żywieckie zostało sprzedane Konstancji Habsburżance, żonie Zygmunta III Wazy.
1624–1678
Żywiec znalazł się w posiadaniu dynastii Wazów za sprawą Konstancji Habsburżanki (żony Zygmunta III Wazy), która kupiła dobra żywieckie w 1624 roku; po jej śmierci Żywcem władali jej synowie Jan Kazimierz i Karol Ferdynand Waza — Wazowie pozostawali właścicielami do 1672 roku.
1624–1678
W Żywcu gościł Jan Kazimierz Waza — jako panujący król w 1655 r. (podczas potopu szwedzkiego, spędził tam ponad miesiąc); po abdykacji odwiedził miasto ponownie w 1669 r., czekając na wyniki elekcji.
1624–1678
Żywiec od 1624 r. należał do królowej Konstancji Habsburżanki, żony Zygmunta III Wazy, która nabyła te dobra osobiście. Po jej śmierci w 1631 r. odziedziczyli je synowie — Jan II Kazimierz i Karol Ferdynand Waza. W 1678 r. dobra żywieckie przeszły w ręce Jana Wielopolskiego.
1626
Konstancja Habsburżanka wydała zakaz osiedlania się w Żywcu obcych handlarzy, zwłaszcza Żydów.
1626
Konstancja potwierdziła prawo magdeburskie dla Żywca, umożliwiając wybór burmistrza, rajców, wójta i ławników.
1626
Konstancja, żona Zygmunta III Wazy, wydała ordynację dla Żywca, która uporządkowała dotychczasowe nadania i przywileje oraz określiła prawodawstwo miejskie.
1631
Po śmierci Konstancji Państwo Żywieckie odziedziczyli jej synowie, Jan II Kazimierz Waza i Karol Ferdynand Waza.
XVII w.
Park w Żywcu, otoczony wokół zamku żywieckiego, został pierwotnie założony w stylu włoskim — jego formalne założenie datuje się na 1712 rok (XVIII w.), z inicjatywy rodziny Wielopolskich.
XVII w.
Początki parku otaczającego Zamek żywiecki sięgają tego okresu.
XVII w.
Początki parku przy zamku żywieckim sięgają XVII wieku (pierwsza wzmianka w inwentarzu z 1664 r.), jednak formalne założenie w stylu włoskim powstało w 1712 roku z inicjatywy rodziny Wielopolskich.
1676
Szkoła w Żywcu została podpalona przez ucznia Kazimierza Świerczkiewicza.
1678
Żywiecczyznę nabył hrabia Jan Wielopolski, a przez następne półtora wieku pozostawała ona własnością tego rodu.
1679
Dawna nawa kościoła została usunięta i zastąpiona obecną znacznie obszerniejszą.
1679
Dawna nawa Kościoła p.w. Świętego Krzyża została usunięta i zastąpiona.
1679
Dawna nawa kościoła p.w. Świętego Krzyża w Żywcu została usunięta i zastąpiona obecną znacznie obszerniejszą.
1690
Powiększono prezbiterium kościoła przez dobudowanie kolistej apsydy.
1690
W kościele p.w. Świętego Krzyża w Żywcu powiększono prezbiterium przez dobudowanie kolistej apsydy.
1704
Grota Komonieckiego została opisana przez wójta żywieckiego Andrzeja Komonieckiego.
początek XVIII w.
Zamek stał się rezydencją o charakterze pałacowym za panowania rodu Wielopolskich.
1711
Kościół Katedralny Narodzenia NMP został poważnie zniszczony przez pożar.
1711
Kościół Katedralny Narodzenia NMP został odnowiony w stylu barokowym po pożarze z 1711 r., m.in. dzięki finansowemu wsparciu Wielopolskich, ówczesnych właścicieli Żywiecczyzny (nie wczesnych — wcześniejszymi właścicielami byli Komorowscy i Habsburgowie).
1711
Kościół Katedralny Narodzenia NMP w Żywcu został odnowiony w stylu barokowym po poważnym zniszczeniu przez pożar.
XVIII w.
Habsburgowie zmienili elewację zewnętrzną zamku (zachowaną do dziś, w stylu historyzmu), której projekt wykonał Karol Pietschka — przebudowa nastąpiła po pożarze w 1870 r. (XIX w., nie XVIII w.).
XVIII w.
Park Zamkowy w Żywcu został założony w 1712 roku (XVIII wiek) przez Wielopolskich w stylu włoskim; Habsburgowie przejęli go w 1838 roku i przekształcili na styl angielski (krajobrazowy).
XVIII w.
Kościół został przebudowany w stylu barokowym.
XVIII w.
Część sal II-go piętra zamku zachowała polichromię z początku XVIII wieku oraz ślady malowideł renesansowych.
XVIII w.
W drugiej połowie XVIII wieku w parku otaczającym zamek żywiecki powstał kanał oraz altana zbudowana w formie domku chińskiego z herbem Wielopolskich - Starykoń.
XVIII w.
Kościół p.w. Świętego Krzyża w Żywcu został przebudowany w stylu barokowym.
druga połowa XVIII w.
W parku w Żywcu powstał kanał oraz altana zbudowana w formie domku chińskiego z herbem Wielopolskich - Starykoń.
początek XIX w.
Adam Wielopolski przekształcił Park Zamkowy w pierwszej połowie XIX wieku, nadając mu cechy parku krajobrazowego. Pełne przekomponowanie w duchu angielskich założeń krajobrazowych nastąpiło na przełomie XIX i XX wieku oraz w latach 1930–1936, m.in. z udziałem angielskiej architektki Brendy Colvin.
pierwsza połowa XIX w.
Park w Żywcu o układzie geometrycznym został przekomponowany na angielski park krajobrazowy w latach 1807–1817; domek chiński na wyspie stawu parkowego istniał już wcześniej — wzniesiono go w drugiej połowie XVIII w. za Wielopolskich.
1832
Posąg Św. Rozalii wykonany został w 1831 roku przez kamieniarza Tomasza Gałuszczyńskiego z Suchej i umieszczony we wnęce budynku przy ulicy Kościuszki w Żywcu, prowadzącej do Rynku.
1838
Adam Wielopolski sprzedał dobra Habsburgom w 1838 roku; arcyksiążę Karol Ludwik włączył je do Komory Cieszyńskiej. Habsburgowie żywieccy pozostawali formalnymi właścicielami aż do 1944 roku, kiedy dekret PKWN o reformie rolnej pozbawił ich majątku.
XIX w.
Początki dynamicznego rozwoju miasta związane są z jego uprzemysłowieniem, powstały m.in. zakład metalurgiczny produkcji śrub, fabryka papieru i drukarnia.
XIX w.
Założono Arcyksiążęcy Browar przez Albrechta Fryderyka Habsburga (kamień węgielny 1852, otwarcie ok. 1856).
XIX w.
Na drugim piętrze arkadowego dziedzińca zastosowano słupy żeliwne w miejsce pierwotnych drewnianych.
XIX w.
W pierwszej połowie XIX wieku park o układzie geometrycznym w Żywcu został przekomponowany na angielski park krajobrazowy.
1856
Arcyksiążęcy Browar w Żywcu na Pawlusiu założony został przez arcyksięcia Albrechta Fryderyka Habsburga.
1856
Browar w Żywcu założony został przez arcyksięcia Albrechta Fryderyka Habsburga.
1910
Została dobudowana wieża do kościoła.
1910
Pomnik Grunwaldzki został wzniesiony w Żywcu.
1910
W kościele p.w. Świętego Krzyża w Żywcu została dobudowana wieża.
1912
W styczniu 1912 roku doszło do wypadku arcyksiężnej Marii Teresy Habsburg podczas zjazdu saniami bobslejowymi w Oczkowie, w wyniku którego doznała poważnych obrażeń.
1925
Muzeum Miejskie powstało w roku 1925 z inicjatywy dyrektora Państwowego Żeńskiego Seminarium Nauczycielskiego Tadeusza Chralewskiego.
1929
W Żywcu 10 lutego 1929 roku zarejestrowano –40,6 °C, co było jedną z najniższych temperatur kiedykolwiek zmierzonych w Polsce, jednak nie jest to absolutny rekord wszystkich czasów.
1936
Muzeum Miejskie w Żywcu zostało formalnie powołane w 1938 roku pod nazwą Muzeum Ziemi Żywieckiej; obecną nazwę przyjęło w 1990 roku.
1939–1945
W okresie okupacji Niemcy zajęli pomieszczenia zamkowe na cały okres wojny.
1945
Po 1945 roku budynek Starego Zamku stał się własnością miasta i przeznaczono go na mieszkania lokatorskie, archiwum, biura organizacji młodzieżowych, pracownie Domu Kultury oraz bibliotekę miejską.
1945–1975
Żywiec administracyjnie należał do województwa krakowskiego.
1947–1948
Powstało Towarzystwo Przyjaciół Żywieckiej Orkiestry Dętej przy Fabryce Śrub 'Śrubena'.
1950
Siedziba Muzeum Miejskiego w Żywcu mieściła się w zabytkowym budynku przy ulicy Kościuszki 5 (tzw. Siejba), uważanym za jeden z najstarszych budynków miasta. Muzeum działało tam od 1960 roku (po remoncie rozpoczętym ok. 1950) do 2005 roku, kiedy przeniosło się do Starego Zamku.
lata 30. XX w.
W latach 30. XX wieku księżna Alicja Habsburg upiększała park (prace 1933–1936); z tego okresu pochodzi aleja lipowa, kamienne mostki oraz studnia z kutym żelaznym ogrodzeniem.
lata trzydzieste XX wieku
Ostatnie przemiany kompozycyjne parku w Żywcu zostały przeprowadzone przez angielkę Brendę Colvin, a prace ogrodnicze prowadziła Kit Beckh.
1954
Powstało Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej (statut zatwierdzony 31 maja 1958 r.), którego głównym celem jest wszechstronne rozwijanie i upowszechnianie wartości kulturowych regionu żywieckiego.
1956
Z inicjatywy Sekcji Miłośników Żywiecczyzny przy Towarzystwie Szkoły Ludowej powstało Muzeum Ziemi Żywieckiej w Żywcu (zbiory od 1925, formalne otwarcie 1936/1938); obecna nazwa Muzeum Miejskie w Żywcu pochodzi z 1990 roku.
1966
Jezioro Żywieckie to sztuczny zbiornik retencyjny na rzece Sole, powstały w 1966 roku.
1967
Przez spiętrzenie wód Soły zaporą w Tresnej powstało Jezioro Żywieckie w 1966 roku.
1969
Po raz pierwszy zorganizowano Przegląd Grup Kolędniczych powiatu Żywieckiego, który później przekształcił się w 'Żywieckie Gody'.
1975–1998
Żywiec administracyjnie należał do województwa bielskiego.
1986
Kościół p.w. Św. Maksymiliana Marii Kolbe w Żywcu-Oczkowie został wybudowany.
1991
Po przyłączeniu Oczkowa w granice administracyjne Żywca, Jaworzyna stała się najwyższym punktem miasta.
1992
Kościół Katedralny Narodzenia NMP pełni funkcję konkatedry diecezji Bielsko-Żywieckiej.
1992
Kościół Katedralny Narodzenia NMP w Żywcu pełni funkcję konkatedry diecezji Bielsko-Żywieckiej.
1995
Papież Jan Paweł II odwiedził Żywiec 22 maja 1995 roku, celebrując Liturgię Słowa i spotykając się z mieszkańcami (ponad 20 tys. wiernych); nie była to pełna Msza święta.
1996
Utworzony został Rezerwat Przyrody Grapa o powierzchni 23.23 ha.
1998
Powstało Towarzystwo Miłośników Beskidzkiej Orkiestry Dętej, aby kontynuować przeszło 75-letnie tradycje zespołu założonego przy Żywieckich Zakładach Papierniczych 'Solali'.
1999
W wyniku nowego podziału administracyjnego kraju Żywiec stał się częścią województwa śląskiego.
2005
Od stycznia 2005 roku w Starym Zamku mieści się Muzeum Miejskie w Żywcu.
2005
Muzeum zostało przeniesione do odnowionego Starego Zamku.
2005
Odbudowa Pomnika Grunwaldzkiego w Żywcu.
2005
W 2005 roku otwarto w Jeleśni fabrykę (rozlewnię) wód mineralnych „Żywiec Zdrój" — drugą zakładu marki (pierwsza powstała w 1993 r. w Cięcinie).
2006
Stary Zamek w Żywcu został laureatem konkursu „Zabytek Zadbany”.
2016
Żywiec został sklasyfikowany jako miasto o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu w Unii Europejskiej.
2021
Miejski Szlak Spacerowy na Jaworzynę im. Rodziny Żywieckich Habsburgów został wyznakowany jesienią 2021 roku.
2025
Realizacja prac konserwatorskich w budynku Miejskiego Centrum Kultury w Żywcu przy dofinansowaniu z Rządowego Funduszu Polski Ład w kwocie 490 000 zł, z całkowitym kosztem 810 303,45 zł.
średniowiecze
W Żywcu warzono piwo od średniowiecza — w 1448 roku książę Przemysław z Oświęcimia nadał miastu przywilej uprawy jęczmienia i warzenia piwa; browar opierał się głównie na lokalnym jęczmieniu i czystej wodzie górskiej rzeki Leśnianka.
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Szczyty w okolicy
Ciekawe miejsca
Amfiteatr Pod GrojcemMiejsca spotkań 650 m
Jezioro ŻywieckiePrzyroda
Kantor Wina i SztukiJedzenie 600 m
Kino JanosikKultura 600 m
Klub Ogródek MCK ŻywiecKultura 600 m
Miejskie Centrum Kultury w ŻywcuKultura 650 m
Muzeum Browaru ŻywiecKultura 2,9 km
Muzeum Miejskie w Żywcu - Stary ZamekKultura 450 m
Nowa Twoje CentrumInne 850 m
Park Zamkowy w ŻywcuPrzyroda 300 m
Park & Ride Żywiec-ZabłocieParking
Parking przy szlakuParking
Parking przy szlakuParking
Parking dla niepełnosprawnychParking
Parking dla pacjentów i gościParking
parking KauflandParking
Żywiec kryje liczne zabytki i obiekty, które warto odwiedzić. W parku znajduje się m.in. jedna z najstarszych topól białych w Polsce, datowana na lata 1800–1830, rosnąca przy ul. Paderewskiego 10a. Na terenie miasta zachowały się fragmenty rezerwatu przyrody „Grapa”, chroniącego naturalne lasy grądowe na stromych zboczach. W północno-zachodniej części Grojca można zobaczyć stanowiska rzadkich roślin, takich jak obuwik pospolity – jeden z najokazalszych polskich storczyków – czy tojad lisi, znany w Polsce tylko z kilku miejsc. W dzielnicy Zabłocie warto zwrócić uwagę na kaplicę św. Floriana, wybudowaną w XIX wieku, oraz kościół św. Floriana, którego budowę rozpoczęto na przełomie XIX i XX wieku.
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Żywiec.
Położenie i teren
Żywiec leży na ok. 348 m n.p.m. Otaczające szczyty (≤7 km): Pawlacki Wierch 734 m (6.7 km), Wójtowski Wierch 722 m (6.3 km), Łyska 640 m (4.7 km), Barutka 622 m (6.9 km), Gronik 619 m (6.6 km), Wzgórze Grojec 612 m (3.3 km). Szlaki w pobliżu: Tresna - Koleby (szlak żółty); Szlak wyzwolenia Żywca (szlak zielony); Żywiec - Bystra Górna (szlak niebieski); Szlakiem właścicieli miasta Żywca (szlak niebieski); Szlak Najazdu Szwedzkiego (szlak żółty); Międzybrodzie Żywieckie - Oczków (szlak zielony); Przyrodzniczy szlak spacerowy po Żywcu (szlak zielony); Szlakiem zabytków architektury miasta Żywca (szlak czerwony).
Źródła (8): pl.wikipedia.org, pl.wikipedia.org, pl.wikipedia.org, pl.wikipedia.org … · fakty zweryfikowane atomowo