Co w BeskidachCo w Beskidach
Gmina

Gmina Świnna

372761 m n.p.m.
13
Szczytów
7
Miejscowości
3
Atrakcji
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — Gmina ŚwinnaN
Najwyższy szczyt
Kiczora · 761 m
Różnica wysokości
389 m

Historia Gmina Świnna

Postacie i wątki:
1477–1581
Świnna jest jedną z najwcześniej wzmiankowanych miejscowości gminy, z pierwszą udokumentowaną wzmianką z 1507 roku w "Dziejopisie Żywieckim" Andrzeja Komonieckiego.
Świnnaswinna.pl
1507
W Świnnej zamieszkiwała rodzina Promic (Primus), a Szymon Primus był wojewodą wałaskim, który pożyczał pieniądze Mikołajowi Komorowskiemu.
Świnnaswinna.pl
1554
Krzysztof Komorowski – dziedzic rychwałdzki – wzniósł drewniany kościół w Rychwałdku.
Rychwałdekgilowice.pl
1595
Wieś Rychwałd II położona w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana sądeckiego Krzysztofa Komorowskiego.
Rychwałdekpl.wikipedia.org
1608
Wieś Rychwałdek znalazła się w granicach tzw. „państwa” ślemieńskiego, utworzonego po podziale dóbr rodziny Komorowskich, którego właścicielem został syn Krzysztofa – Aleksander Komorowski.
1626–1672
Pewel Mała powstała jako wieś zarębna w wyniku karczowania lasu pod uprawy rolne, a pierwsze tereny osiedleńcze to obecna część wsi nazywana „Biadoskiem”.
1626–1672
Wieś zarębna powstała wraz z kilkoma innymi na Żywiecczyźnie w wyniku karczowania lasu pod uprawy rolne.
Świnnaswinna.pl
1639
Mieszkańcy Rychwałdku stali się poddanymi zamku Grudzińskich, którzy w tymże roku wznieśli na dobrach ślemieńskich swą pierwszą siedzibę.
Rychwałdekswinna.pl
1644
Katarzyna z Komorowskich Grudzińska ofiarowała kościołowi parafialnemu w Rychwałdzie w 1644 roku obraz Matki Bożej, który przywiozła z wielkopolskich włości swojego męża, Piotra Samuela Grudzińskiego. Obraz — namalowany w stylu bizantyjskim na desce lipowej, pochodzący prawdopodobnie z XV wieku — zasłynął licznymi łaskami i cudami; w 1658 r. bishop Mikołaj Oborski formalnie uznał go za cudowny. Sanktuarium przyciągało pielgrzymki z Żywiecczyzny, innych regionów Polski oraz Słowacji.
Rychwałdekgilowice.pl
XVII/XVIII w.
Wieś Rychwałdek liczyła 6 ról.
Rychwałdekpl.wikipedia.org
XVIII w.
Żywiecki wójt Andrzej Komoniecki w swym „Dziejopisie Żywieckim” tłumaczył nazwę wsi Przyłęków tym, iż przy łąkach Świnnej wsi ta osada stanęła i zsadzona jest.
Przyłękówpl.wikipedia.org
XVIII w.
W 1756 roku konsekrowano murowany barokowy kościół parafialny pw. św. Mikołaja w Rychwałdzie (gmina Gilowice). Franciszkanie przejęli opiekę nad sanktuarium w 1947 roku.
Rychwałdekgilowice.pl
1818
Zbudowano zabytkową kaplicę Upadku Chrystusa na Czerwienicy.
Pewel Ślemieńskaswinna.plkolejbeskidzka.pl
1818
W Pewel Ślemieńskiej (gmina Świnna) zbudowano w 1818 roku zabytkową kaplicę Upadku Chrystusa na Czerwienicy.
1818
Kaplica "Upadek Chrystusa" została zbudowana w Przyłękowie.
Przyłękówczahowka.pl
XIX w.
W Rychwałdku zachowało się stare budownictwo drewniane, w tym zabytkowe domy i zabudowania gospodarcze.
XIX w.
W Pewli Małej znajduje się kościół p.w. Serca Pana Jezusa oraz stare budownictwo drewniane, w tym kaplica "Upadek Chrystusa" zbudowana w drugiej połowie XIX wieku.
XIX w.
W Pewli Małej znajduje się drewniane budownictwo, charakterystyczne dla regionu. W drugiej połowie XIX wieku w Pewli Ślemieńskiej zbudowano kaplicę Upadku Chrystusa.
Pewel Ślemieńskakolejbeskidzka.pl
XIX w.
W Świnnej zbudowano kąpielisko Duża Tama.
Świnnaczahowka.pl
XIX/XX w.
Wiele domostw w Przyłękowie to obiekty o typowej dla tego rejonu budowie drewnianej na tzw. zrąb.
XIX/XX w.
Wiele domostw w Przyłękowie to obiekty o typowej dla tego rejonu budowie drewnianej na tzw. zrąb.
Świnnaswinna.pl
1886
Wojciech Stefko pasący bydło miał we śnie objawienie Matki Bożej (2 lipca 1886), która życzyła sobie budowy kaplicy w tym miejscu. Na pamiątkę tego wydarzenia w latach 1896–1902 wzniesiono jednonawowy kościół z niewielkim prezbiterium, który stał się sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych.
1886
Matka Boża uzdrowiła córkę Wojciecha Stefki, Marysię, chorą na ślepotę.
1886
Wojciechowi Stefce ukazała się Matka Boża w wizji (2 lipca 1886 r.) podczas pasania bydła, co zapoczątkowało budowę sanktuarium w miejscu objawienia w Przyłękowie (wzniesionego w latach 1896-1902).
Przyłękówswinna.pl
1896–1902
W Przyłękowie w latach 1896–1902 wzniesiono kaplicę/kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych; formalny status sanktuarium diecezjalnego nadano mu 8 grudnia 2008 roku.
1896–1902
Na terenie Przyłękowa powstało Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych.
Przyłękówswinna.pl
1915
W Rychwałdku wzniesiono drewniany dom, który pierwotnie zbudowali lokalni rzemieślnicy.
Rychwałdekchatabarutka.pl
1946
Parafię w Rychwałdku przejęli OO Franciszkanie.
Rychwałdekgilowice.pl
1947
W Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych dobudowano zakrystię.
Przyłękówswinna.pl
1947
Dobudowano zakrystię do Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Przyłękowie.
Przyłękówswinna.pl
1949
W Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych ufundowano i poświęcono dzwony.
Przyłękówswinna.pl
1949
Ufundowano i poświęcono dzwony w Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Przyłękowie.
Przyłękówswinna.pl
lata 70. XX w.
Na terenie Pewli Ślemieńskiej istniała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, do której należała większość rolników.
Pewel Ślemieńskaswinna.pl
lata 70. XX w.
Na terenie Pewli Ślemieńskiej istniała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, do której należała większość rolników.
Świnnaswinna.pl
1953
Opiekę nad Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych powierzono księżom salezjanom.
Przyłękówswinna.pl
1953
Opiekę nad Sanktuarium w Przyłękowie powierzono księżom salezjanom.
Przyłękówswinna.pl
1954–1972
Wieś była siedzibą gromady Pewel Mała.
Pewel Małapl.wikipedia.org
1964
Metropolita krakowski abp Karol Wojtyła modlił się w Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Przyłękowie (30 maja 1964 r.).
Przyłękówswinna.pl
1964
Metropolita krakowski abp Karol Wojtyła modlił się w Sanktuarium w Przyłękowie (30 maja 1964 r.).
Przyłękówswinna.pl
1975–1998
Wieś administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Rychwałdekpl.wikipedia.org
1975–1998
Wieś administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Pewel Małapl.wikipedia.org
1975–1998
Miejscowość położona była w województwie bielskim.
druga połowa XX w.
Wieś pozbawiona była elektryczności do drugiej połowy XX wieku.
Pewel Ślemieńskacms-v1-files.superszkolna.pl
1983
Parafia rzymskokatolicka z kościołem pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa została erygowana w Pewli Małej.
Pewel Małapl.wikipedia.org
1985
W Przyłękowie erygowano parafię.
Przyłękówswinna.pl
1985
W Przyłękowie erygowano parafię.
Przyłękówswinna.pl
nieznany
Tragedią dla wsi był pożar zabytkowego kościoła, który dzięki zaangażowaniu społeczności gminnej został w krótkim czasie odbudowany i rozbudowany.
Pewel Małaswinna.pl
nieznany
Pożar zabytkowego kościoła, który został odbudowany i rozbudowany dzięki zaangażowaniu społeczności gminnej.
Świnnaswinna.pl
nieznany
W lesie Kiełbas znajduje się drewniana kaplica kryta gontem, którą odwiedzał papież Jan Paweł II. Spełnia funkcje sakralne i położona jest tuż obok rezerwatu przyrody Gawroniec.
Pewel Małaswinna.pl
nieznany
W lesie Kiełbasów (przysiółek Kiełbasowo) znajduje się drewniana kaplica, którą 1 maja 1978 r. odwiedził kardynał Karol Wojtyła — późniejszy papież Jan Paweł II.
Świnnaswinna.pl
współcześnie
W Przyłękowie znajduje się kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych należący do diecezji bielsko-żywieckiej.
Przyłękówpl.wikipedia.org
współczesność
Pewel Mała ma przystanek kolejowy na trasie Żywiec–Sucha Beskidzka (linia 97); w tej samej gminie Świnna przystanki ma też Pewel Wielka. W szkole podstawowej znajduje się sztuczna ścianka wspinaczkowa, a na nieużytkowanych polach obserwuje się ekspansję lasu samosiejki.
współczesność
W Świnnej siedzibę mają władze samorządowe gminy.
Świnnaswinna.pl
współczesność
W Świnnej znajdują się dwie instytucje kultury: Gminny Ośrodek Kultury oraz Gminna Biblioteka Publiczna.
Świnnaswinna.pl
współczesność
Na terenie Świnnej rozpoczęły działalność pierwsze gospodarstwa agroturystyczne.
Świnnaswinna.pl
współczesność
W Świnnej działa Ochotnicza Straż Pożarna, która wznosi nową remizę strażacką.
Świnnaswinna.pl
współcześnie
W Przyłękowie działa Ośrodek Sportów Zimowych Piast należący do Nadwiślańskiej Agencji Turystycznej.
Przyłękówpl.wikipedia.org
współcześnie
W Przyłękowie znajduje się szkoła podstawowa imienia Janiny Bühl.
Przyłękówpl.wikipedia.org
współcześnie
Wieś Pewel Ślemieńska liczy około 1600 mieszkańców zamieszkałych w 413 budynkach.
Pewel Ślemieńskaswinna.pl
nieznany
Miejscowość ma przystanek kolejowy na trasie Żywiec-Sucha Beskidzka.
Świnnaswinna.pl
nieznany
Kaplica drewniana, kryta gontem, spełniająca funkcje sakralne, wzniesiona obok rezerwatu przyrody Gawroniec.
Świnnaswinna.pl
współcześnie
Obserwuje się zjawisko odwrotne, gdzie ciężko wyrwaną lasom ziemię orną odzyskuje las samosiejka, gdyż uprawa ziemi staje się nieopłacalna.
Świnnaswinna.pl
współcześnie
Działa tutaj gospodarstwo agroturystyczne o nazwie Rancho Adama.
Świnnaswinna.pl
współczesność
Świnna to największa w gminie wieś pod względem powierzchni i liczby mieszkańców, licząca około 1980 mieszkańców zamieszkujących w 555 domach.
Świnnaswinna.pl
współczesność
W Świnnej funkcjonowało gimnazjum, do którego uczęszczała młodzież ze wszystkich wsi gminy (zlikwidowane w ramach reformy oświaty w 2019 roku).
Świnnaswinna.pl

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Pochodzenie nazwy Pewel Mała (Pewel Mała) Nazwa miejscowości Pewel Mała wywodzi się od imienia Paweł, które z czasem uległo skróceniu i przekształceniu w Pewel. Istnieją także domysły, że może mieć ona rzymskie korzenie, związane z łacińskim słowem 'paulus', oznaczającym 'mały' lub 'drobny'.

Pochodzenie nazwy Biadosek (Pewel Mała) W części wsi zwanej Biadosek osiedlił się chłop Morawa, który biadał nad ciężką pracą przy uprawie ziemi, nazywając to miejsce Biedaszkowym, co z czasem przekształciło się w Biadosek.

Pewel Ślemieńska i trzej bracia Paweł (Pewel Ślemieńska) Według legendy, trzech braci Pawłów (lub trzech synów Pawła) podzieliło ojcowiznę między siebie: najstarszy otrzymał Pewel Wielką, średni – Pewel Ślemieńską, a najmłodszy – Pewel Małą. Wnuk jednego z nich odziedziczył zaś Pewelkę, tworząc rozrzucone po Beskidzie osady.

Diabelskie rozproszenie mieszkańców Pewli (Pewel Ślemieńska) Przodkowie mieszkańców Pewli żyli za górami, ale gdy zaczęło im brakować miejsca, diabeł obiecał przenieść ich w lepsze strony. Zamiast tego porozrzucał ludzi po beskidzkich dolinach, tworząc rozproszone przysiółki, w tym Pewel Ślemieńską.

Wielkoludy deptące beskidzkie szczyty (Pewel Ślemieńska) Dawno temu po Beskidach chodziły wielkoludy, które przestępowały z jednego szczytu na drugi, deptąc przy tym wierzchołki gór. Mieszkańcy wnioskowali o ich istnieniu z kształtu gór i rozrzuconych po nich przysiółków.

Święci – przysiółek o świętej nazwie (Pewel Ślemieńska) Przysiółek Święci, dawniej zwany Wsią, zawdzięcza swoją nazwę legendom o postępowaniu jego mieszkańców, które uznano za godne świętych. Znajdowały się tam pierwsze domy osady.

Skalana figura – odpoczynek króla Jana Kazimierza (Pewel Ślemieńska) Kamienny obelisk zwany „skalaną figurą” upamiętnia miejsce, gdzie król Jan Kazimierz odpoczywał podczas ucieczki przed Szwedami.

Objawienie Matki Bożej w Przyłękowie (Przyłęków) Pewnego dnia Wojciechowi Stefko, pasącemu bydło, we śnie ukazała się Matka Boża. Poprosiła, by w tym miejscu zbudowano kaplicę, obiecując uzdrowić jego ślepą córkę Marysię, co wkrótce się stało.

Pochodzenie nazwy Przyłęków (Przyłęków) Nazwa wsi Przyłęków wywodzi się od jej położenia – osada ta została założona przy łąkach Świnnej.

Uzdrawiające źródełko w Przyłękowie (Przyłęków) Obok kościoła w Przyłękowie bije źródełko, którego woda uchodzi za cudowną i uzdrawiającą – pielgrzymi chętnie ją czerpią.

Cudowny obraz Matki Bożej Rychwałdzkiej (Rychwałdek) Obraz Matki Bożej, ofiarowany kościołowi w Rychwałdku przez Katarzynę z Komorowskich-Grudzińską, zasłynął licznymi łaskami i cudami, przyciągając pielgrzymów do sanktuarium.

Dawna wartownia kościoła w Rychwałdku (Rychwałdek) Kościół w Rychwałdku pełnił niegdyś funkcję wartowni, gdzie straż świątynna przesłuchiwała złodziei przyłapanych podczas odpustów.

Legenda o Morawie i Biadoszku (Świnna) Morawa, chłop pochodzący z Morawy, osiedlił się w tej okolicy i nazwał ją Biadosek, gdyż ciężko mu było uprawiać tutejsze nieurodzajne grunty, na które często biadał.

Objawienie Matki Bożej Wojciechowi Stefko i cudowne źródełko (Świnna) Pewnego dnia pasterz Wojciech Stefko ujrzał we śnie Matkę Bożą, która nakazała mu zbudować w tym miejscu kaplicę. W zamian obiecała uzdrowić jego ślepą córkę Marysię – cud się dokonał. Obok kościoła w Przyłękowie bije źródełko z wodą, której pielgrzymi przypisują moc uzdrawiającą.

Pochodzenie nazwy Świnna (Świnna) Nazwa wsi Świnna wywodzi się od licznych dzikich świń, które łowiono w tutejszym potoku, a także od praktyki mieszczan żywieckich, którzy gnali swoje świnie na wypas do lasu Kiełbaszów.

Bracia Trzej Bieniowie (Świnna) Według Dziejopisu Żywieckiego Andrzeja Komonieckiego nazwa Trzebinia pochodzi od trzech braci zwanych Trzej Bieniowie, którzy osiedlili się na tych ziemiach i nieustannie kłócili się o nie.

Miejscowości w gminie

Janikówka
Miejscowość
Pewel Mała
Miejscowość
Pewel Ślemieńska
Miejscowość
Przyłęków
Miejscowość
Rychwałdek
Miejscowość
Świnna
Miejscowość
Trzebinia
Miejscowość

Szczyty w okolicy

Kiczora761 m n.p.m.
Zwaliska757 m n.p.m.
Pawlacki Wierch734 m n.p.m.
Garlejów Groń730 m n.p.m.
Wójtowski Wierch722 m n.p.m.
Madejów Groń703 m n.p.m.
Grapa661 m n.p.m.
Łyska640 m n.p.m.
Wolentarski Groń606 m n.p.m.
Tokarka588 m n.p.m.
Ostry Groń577 m n.p.m.
Komarnik558 m n.p.m.
Kępa536 m n.p.m.

Ciekawe miejsca

Miejsce postojuParking
Rezerwat Przyrody GawroniecPrzyroda 1,4 km
Urząd Gminy ŚwinnaInne 1,4 km

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Świnna.