Co w BeskidachCo w Beskidach
Gmina

Gmina Radziechowy-Wieprz

3621036 m n.p.m.
11
Szczytów
6
Miejscowości
3
Atrakcji
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — Gmina Radziechowy-WieprzN
Najwyższy szczyt
Cebula · 1036 m
Różnica wysokości
674 m

Historia Gmina Radziechowy-Wieprz

Postacie i wątki:
II wojna światowa
Trzy osoby pochodzące z Przybędzy poniosły śmierć w niemieckich obozach podczas II wojny światowej
Przybędzapl.wikipedia.org
1390
Parafia w Radziechowach została erygowana w 1390 roku — jest jedną z najstarszych parafii na Żywiecczyźnie. Jej założyciel nie jest odnotowany w wiarygodnych źródłach; przypisanie fundacji rodowi Radwanitów nie ma potwierdzenia.
1390
Założono parafię w Radziechowach w 1390 roku; jest to jedna z najstarszych parafii na Żywiecczyźnie. Fundatorzy nie są pewni — przypisanie rodowi Radwanitów pochodzi z niezweryfikowanej tradycji i nie jest potwierdzone w źródłach historycznych.
Radziechowypodrozebezosci.pl
1590
Kościół św. Marcina w Radziechowach stał się murowany przed rokiem 1590 i został wzbogacony cennymi dziełami sztuki sakralnej.
Radziechowymaratonbeskidy.pl
1628
Pierwsza wzmianka o Juszczynie.
1656
W 1656 roku Szwedzi spustoszyli Żywiec, ale miejscowi zbójnicy z Radziechów stawili im czoła.
Radziechowymaratonbeskidy.pl
1656
Miejscowi zbójnicy z okolic Wieprza stawili opór Szwedom podczas potopu, wspierając oddział Stefana Bidzińskiego.
XIX w.
Od drugiej połowy XIX wieku, a szczególnie po I wojnie światowej, Żywiecczyzna doświadczała przeludnienia i silnej presji na zasoby leśne — intensywnie pozyskiwano drewno (głównie przez Habsburgów na eksport), a część lasów na stokach zamieniała się na pola uprawne i pastwiska. Hale pasterskie w górach były jednak wynikiem wcześniejszej, sięgającej XV-XVI wieku kolonizacji wołoskiej, nie głównie XIX-wiecznego wylesienia.
I poł. XIX w.
W Brzuśniku znajduje się zabytkowa kapliczka z tego okresu.
1898
Doktor Ludwik Jekeles (wiedeński lekarz) zakupił w 1897 roku hotel w Bystrej i przekształcił go w Zakład Zdrojowy. W 1898 roku przyjął pierwszych 48 kuracjuszy. Zakład ten, potocznie zwany sanatorium, stał się pierwszym ośrodkiem w Polsce stosującym psychoanalizę jako metodę leczniczą.
1908
W wyniku oberwania chmury gwałtownie wezbrała przepływająca przez wieś potok Juszczynka, powodując zatopienie części miejscowości i śmierć 21 osób.
1914
Do 1914 w Przybędzy działał młyn oraz tartak, które funkcjonowały dzięki napędowi wodnemu
Przybędzapl.wikipedia.org
1924–1927
Zbudowano we wsi drewniany kościół parafialny parafii pw. Nawiedzenia NMP, do którego budowy przyczynił się Arcyksiążę Karol Stefan Habsburg.
1931
Na terenie Radziechów powstało kino.
Radziechowypodrozebezosci.pl
1931
W Radziechowach otwarto kino.
Radziechowypodrozebezosci.pl
1933
W Radziechowach powstał basen.
Radziechowypodrozebezosci.pl
1933
W Radziechowach uruchomiono basen.
Radziechowypodrozebezosci.pl
1934
1 sierpnia 1934 Przybędza stała się częścią nowo powstałej gminy zbiorowej Zabłocie
Przybędzapl.wikipedia.org
1940
W czasie II wojny światowej niemal cała ludność wsi została wysiedlona w ramach Akcji Saybusch na Lubelszczyznę, a wiele budynków zniszczono.
Radziechowypl.wikipedia.org
1948
Budowa Szkoły Podstawowej im. ks. Jana Twardowskiego została rozpoczęta z inicjatywy miejscowego wójta, Marcina Duraja.
lata 60. XX w.
Zespół Szkół im. ks. prał. Stanisława Gawlika w Radziechowach (wcześniej Szkoła Podstawowa) został wybudowany w ramach akcji „Tysiąc szkół na Tysiąclecie Polski”.
Radziechowypl.wikipedia.org
lata 70. XX w.
Dobudowano do szkoły tzw. „nową szkołę” – w tej części znajduje się obecnie gimnazjum.
Radziechowypl.wikipedia.org
XX w.
Na początku XX wieku rozpoczęto eksploatację złóż skał wapiennych w Przybędzy, a następnie kamienie te były wypalane w powstałych tutaj wapiennikach
Przybędzapl.wikipedia.org
1954
Odłączono od wsi przysiółek Twardorzeczka, który stał się osobną wsią i wszedł w obszar administrowany przez Gminę Lipowa.
Radziechowypl.wikipedia.org
1954–1972
Wieś była siedzibą gromady Radziechowy.
Radziechowypl.wikipedia.org
1954
Szkoła Podstawowa im. ks. Jana Twardowskiego została otwarta i mieściła wówczas 7 sal lekcyjnych oraz 4 klasopracownie.
1954–1960
Wieś należała i była siedzibą władz gromady Juszczyna.
1955
We wrześniu 1955 przysiółek Przybędza został zelektryfikowany
Przybędzapl.wikipedia.org
1956
W 1956 w budynkach o architekturze zakopiańskiej otwarta została szkoła podstawowa i przedszkole w Przybędzy
Przybędzapl.wikipedia.org
1956
W 1956 uruchomiono jednostkę Ochotniczej Straży Pożarnej w Przybędzy
Przybędzapl.wikipedia.org
1959
W 1959 w Przybędzy otwarto nowy obiekt mieszczący sklep Gminnej Spółdzielni
Przybędzapl.wikipedia.org
1962
W 1962 w Przybędzy został otwarty skup runa leśnego
Przybędzapl.wikipedia.org
1963
W 1963 w Dolnej Przybędzy został otwarty kiosk, który po rozbudowie w 1979 został przekształcony na kolejny sklep
Przybędzapl.wikipedia.org
1967
Na Przełęczy Malinowe odsłonięto kamienny obelisk poświęcony walkom partyzanckim.
1969
Pod szczytem Policy, w katastrofie lotniczej, zginął profesor Zenon Klemensiewicz.
1974
W 1974 główna droga prowadząca przez Przybędzę otrzymała nawierzchnię z betonu smołowego oraz oświetlenie
Przybędzapl.wikipedia.org
1975–1998
Miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.
1975–1998
Miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Radziechowypl.wikipedia.org
1975
Nowa remiza straży pożarnej „Dom Strażaka” powstała w Przybędzy w 1975
Przybędzapl.wikipedia.org
1979
17 kwietnia 1979 Przybędza otrzymała status sołectwa, stanowiąc nadal część miejscowości Radziechowy
Przybędzapl.wikipedia.org
1982
W marcu 1982 rozpoczęta została modernizacja „Drogi Wajdowej” łączącej Przybędzę z Radziechowami, a główna droga w Przybędzy pozyskała częściowo asfaltową nawierzchnię
Przybędzapl.wikipedia.org
1983
26 sierpnia 1983 nastąpiło poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę kaplicy rzymskokatolickiej w Przybędzy
Przybędzapl.wikipedia.org
2000
Podjęto inicjatywę budowy Krzyża Milenijnego na górze Matyska oraz wiodącej na jej szczyt drogi krzyżowej, zwanej przez mieszkańców „Golgotą Beskidów". Krzyż ufundowali parafianie dla uczczenia Roku Jubileuszowego — stanął na Matysce z końcem 2001 roku.
2000
Na szczycie Matyski stanął wysoki, błyszczący Krzyż Milenijny, wykonany ze stali nierdzewnej, ufundowany przez parafian dla uczczenia Roku Jubileuszowego.
Radziechowypodrozebezosci.pl
2000
Na szczycie Matyski w Ligocie stanął Krzyż Milenijny – wysoka, błyszcząca konstrukcja ze stali nierdzewnej, ufundowana przez parafian dla uczczenia Roku Jubileuszowego.
Radziechowypodrozebezosci.pl
2000
Na szczycie Matyski stanął Krzyż Milenijny – wysoka konstrukcja ze stali nierdzewnej, ufundowana przez parafian z okazji Roku Jubileuszowego.
2000
Wprowadzono w Radziechowach oficjalne nazwy ulic, pozostawiając starą numerację budynków.
Radziechowypl.wikipedia.org
2001
Na szczycie wzgórza Matyska pod koniec 2001 roku postawiono ogromny Krzyż Milenijny. Droga krzyżowa z czternastoma stacjami, znana jako „Golgota Beskidów", została ukończona i poświęcona w 2009 roku.
2002
1 stycznia 2002 Przybędza została wydzielona z Radziechów jako osobna miejscowość
Przybędzapl.wikipedia.org
2009
Ukończono zapierającą dech w piersiach Drogę Krzyżową na Matysce, prowadzącą spod ostatniego przystanku w Radziechowach na szczyt wzgórza. Dzieło to było kontrowersyjne i powstało dzięki zaangażowaniu parafian, darczyńców oraz ks. Stanisława Gawlika i artysty Czesława Dźwigaja.
2009
Zakończono budowę monumentalnej drogi krzyżowej na Matysce w Ligocie, finansowanej przez parafian i darczyńców.
Radziechowypodrozebezosci.pl
2009
Ukończono kompleks sakralny *Golgota Beskidów* na Matysce, obejmujący stacje Drogi Krzyżowej i kaplice.
2015
Otwarto szlak pieszy i rowerowy na Słowiankę.
okres międzywojenny
Radziechowy były znanym ośrodkiem turystycznym i wypoczynkowym, a letnicy przyjeżdżali z Warszawy, Łodzi, Katowic i innych miast ówczesnej Polski.
Radziechowypodrozebezosci.pl
okres międzywojenny
Radziechowy stały się znanym ośrodkiem turystycznym i wypoczynkowym, przyciągając letników z Warszawy, Łodzi, Katowic i innych miast II RP.
Radziechowypodrozebezosci.pl
współcześnie
W Juszczynie znajduje się szkoła podstawowa, w której przebywało prawie dwustu harcerzy.
Juszczynaerasmusu.com
współczesność
Droga krzyżowa rozpoczyna się w miejscowości Radziechowy na ulicy Leśnej i prowadzi do góry ulicą Zieloną.
Radziechowymynaszlaku.pl
współcześnie
W Juszczynie znajduje się kapliczka z unikalnymi, ludowymi figurkami i dekoracjami.
Juszczynaerasmusu.com

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Pochodzenie nazwy Brzuśnik (Brzuśnik) Nazwa wsi Brzuśnik, zwanej też Brzuśniem, wywodzi się z opisów Andrzeja Komonieckiego w „Dziejopisie Żywieckim”. Według niego wieś leży jakby na „brzuścu” – czyli brzuchu góry, co tłumaczy jej nietypową nazwę.

Golgota Beskidów (Przybędza) Na szczycie Matyski, wzniesienia górującego nad Przybędzą, w roku jubileuszowym wzniesiono Krzyż Milenijny oraz kapliczkę, a miejsce to nazwano Golgotą Beskidów. Wzdłuż ścieżki prowadzącej na górę zbudowano stacje drogi krzyżowej, upamiętniając w ten sposób mękę Chrystusa.

Kapliczka Matki Boskiej Częstochowskiej na Foksowej Kępie i obrona przed Szwedami (Radziechowy) Na Foksowej Kępie przy Cesarce znajduje się kapliczka Matki Boskiej Częstochowskiej, gdzie spoczywają zbójnicy, górale oraz żołnierze oddziału Stefana Bidzińskiego, którzy w 1656 roku bronili tych ziem przed szwedzkim najazdem.

Golgota Beskidów na wzgórzu Matyska (Radziechowy) Wzgórze Matyska niedaleko Radziechów, znane jako „Golgota Beskidów”, jest miejscem duchowej symboliki, gdzie postawiono Krzyż Jubileuszowy i drogę krzyżową, przyciągając pielgrzymów nawiązujących do męki Jezusa.

Pochodzenie nazwy Radziechowy – cmentarz (Radziechowy) Nazwa Radziechowy może wywodzić się od zwyczaju chowania zmarłych, gdyż parafia radziechowska, jedna z najstarszych po żywieckiej, obejmowała rozległe tereny aż po Zwardoń – mówiono, że zmarłych „radzi tu byli chować”.

Pochodzenie nazwy Radziechowy – imię założyciela (Radziechowy) Nazwa Radziechowy prawdopodobnie pochodzi od imienia Macieja Radwana ze śląskiego rodu Radwanitów, który nabył te ziemie i założył wieś na prawie polskim, choć wskazuje się też na inne formy imienia, jak Radziecha czy Radzicha.

Miejscowości w gminie

Brzuśnik
Miejscowość
Bystra
Miejscowość
Juszczyna
Miejscowość
Przybędza
Miejscowość
Radziechowy
Miejscowość
Wieprz
Miejscowość

Szczyty w okolicy

Cebula1036 m n.p.m.
Jaworzynka951 m n.p.m.
Przybór898 m n.p.m.
Magura891 m n.p.m.
Juszczynka867 m n.p.m.
Wytrzyszczona865 m n.p.m.
Kiczora838 m n.p.m.
Magurka Radziechowska828 m n.p.m.
Waligórka812 m n.p.m.
Kopiec654 m n.p.m.
Matyska609 m n.p.m.

Ciekawe miejsca

Gminne Centrum Kultury, Promocji, TurystykiKultura 4,3 km
Przełęcz u polokaPrzyroda 3,0 km
SkałaPrzyroda 3,4 km

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Radziechowy-Wieprz.