Co w BeskidachCo w Beskidach
Miejscowość

Ustroń

309885 m n.p.m.

Pierwsza wzmianka o Ustroniu pochodzi z 1305 roku, kiedy to wieś została wymieniona w *Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis* – księdze uposażeń biskupów wrocławskich.

16
Szczytów
23
Atrakcji
309–885 m
Wysokość
Odkryj okolicę
Wyspa 3D — UstrońN
Najwyższy szczyt
Równica · 885 m
Różnica wysokości
576 m

Historia Ustroń

1305
Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w łacińskim dokumencie *Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis* jako wieś zobowiązana do płacenia dziesięciny biskupstwu wrocławskiemu.
1444
Prawdopodobnie ok. 1444 r. zbudowano pierwszy drewniany kościół katolicki w Ustroniu (pierwsza pewna wzmianka pochodzi z 1447 r.).
1607
Pierwszych 12 zagrodników odnotowano na Polance (dziś Ustroń Polana).
początek XVII w.
Pierwszym odnotowanym właścicielem Ustronia Dolnego (i późniejszej części Górnego) był Mikołaj Kloch I, któremu książęta cieszyńscy przekazali te ziemie w połowie XV w. Ostatnim właścicielem z rodu Klochów był Marcin Kloch II, zamordowany w 1621 r.
1621
W czasie wojny trzydziestoletniej Ustroń został spalony przez przebywające tu wojska neapolitańskie, walczące po stronie katolickiej Austrii.
1633
Księżna Elżbieta Lukrecja kupiła od Mikołaja Rudzkiego część Ustronia Górnego i Polankę.
1637
Księżna Elżbieta Lukrecja kupiła część Ustronia Dolnego należącą do Tschammera.
XVI–XVII w.
Ludność wyznania ewangelickiego chroniła się w okolicznych górach przed prześladowaniami, a pozostałością z tamtych lat jest kamienny ołtarz na stoku Równicy. Według inskrypcji na kamieniu służył jako miejsce tajnych nabożeństw w latach 1654–1709 (XVII–pocz. XVIII w.), po konfiskacie kościołów przez władze habsburskie.
XVII w.
W maju 1683 r. lewe skrzydło wojsk Jana III Sobieskiego przemaszerowało przez Ustroń, zdążając pod Wiedeń. Mieszkańcy zasadzili Dąb Sobieskiego na pamiątkę tego przejścia.
1653
Ustroń przeszedł pod bezpośrednie władanie dynastii Habsburgów w 1653 roku, po śmierci Elżbiety Lukrecji — ostatniej Piastówny cieszyńskiej. Habsburgowie byli zwierzchnimi władcami lennialnymi Śląska Cieszyńskiego już od 1526 roku, kiedy objęli tron czeski.
1738
Pozostałe części Ustronia zostały wykupione przez księcia cieszyńskiego Franciszka Lotaryńskiego.
XVIII/XIX w.
W Ustroniu zrekonstruowano zagrodę istniejąca na przełomie XVIII i XIX wieku, zawierającą bogate zbiory etnograficzne.
1768
Muzeum Regionalne „Stara Zagroda" mieści się w drewnianych budynkach wzniesionych z autentycznych elementów chaty, która stała w tym miejscu od 1768 roku (rekonstrukcja in situ).
1772
Uruchomiono pierwszą hutę w Księstwie Cieszyńskim w Ustroniu po odkryciu pokładów rudy żelaza, co uczyniło osadę dużym ośrodkiem hutnictwa żelaza i przemysłu maszynowego.
1780
Powstała kuźnica (hamer „Adam”) obok wielkiego pieca.
1783
Powstanie drewnianej szkoły ewangelickiej w Ustroniu w 1787 roku.
1787
Wybudowano kościół św. Klemensa.
1788
W szałasach na Równicy, Orłowej i Czantorii 39 gospodarzy ustrońskich wypasało ok. 1500 owiec i kilkadziesiąt krów — w roku 1778 (nie 1788).
1804
Na polecenie arcyksięcia Alberta wybudowano specjalną łaźnię po potwierdzeniu skuteczności gorących wód w łagodzeniu dolegliwości reumatycznych.
1823
Inwentarz wymienia browar, 4 młyny, tartak, cegielnię, piec wapienny i papiernię w Polanie.
1835
Ewangelicy wybudowali murowaną szkołę oraz kościół ewangelicki. Zbudowano również murowaną wieżę kościoła św. Klemensa.
1839
Obie części Ustronia (Dolny i Górny) połączono w jedną wieś.
XIX w.
Odkryto właściwości lecznicze wody, ogrzewanej bogatym w związki siarki żużlem wielkopiecowym.
1852
Ustroń uzyskał prawa gminy targowej.
1888
Do Ustronia doprowadzono linię kolejową z Goleszowa.
1897
Całkowite wygaszenie ostatniego wielkiego pieca w hucie w Ustroniu.
1900
Ustroń miał 4683 mieszkańców, z czego 1924 katolików, 2649 ewangelików i 110 żydów.
1901
Powstał Zakład Kąpieli Borowinowych po odkryciu pokładów borowiny i źródeł wód żelazistych.
1918
Miejscowi Polacy utworzyli dowództwo 15. kompanii Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego.
1920
Ustroń znalazł się w granicach Polski na mocy decyzji Rady Ambasadorów.
1933
Oddano do użytku basen kąpielowy.
1945
Utworzono wiejską gminę Ustroń, obejmującą również Hermanice i Lipowiec.
1954
Ustroń wraz z Hermanicami uzyskał status osiedla.
1965–1967
Zbudowano kolej krzesełkową na Czantorię w Polanie.
1967
Miasto otrzymało status uzdrowiska. Rozpoczęto wznoszenie kompleksu leczniczo-sanatoryjnego ze słynnymi „piramidami” na Zawodziu.
1973
Do miasta włączono sołectwa Nierodzim i Lipowiec.
1974
W 1973 roku (1 stycznia) wieś Nierodzim weszła w skład miasta Ustroń.
1975
W skład osiedla/miasta Ustroń weszły: Hermanice — wraz z nadaniem praw miejskich w 1956 (gmina od 1945), Lipowiec — 1 stycznia 1973.
2008
Zakończono likwidację huty przekształconej w zakład przetwórstwa żelaza.
współcześnie
Leśny Park Niespodzianek w Ustroniu to atrakcyjne miejsce turystyczne położone w dzielnicy Zawodzie, przy ulicy Zdrojowej na stoku Równicy w Beskidzie Śląskim, oferujące spotkania ze zwierzętami leśnymi.

Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.

Legendy i podania

Dąb Sobieskiego Na pamiątkę przemarszu wojsk króla Jana III Sobieskiego przez Ustroń, w miejscu postoju monarchy zasadzono dąb, który rośnie tam do dziś.

Kamienny ołtarz na Równicy W czasach kontrreformacji ewangelicy z Ustronia potajemnie odprawiali nabożeństwa w lesie na stoku Równicy. Do dziś zachował się tam kamienny ołtarz, przy którym się modlili.

Pochodzenie nazwy Ustroń Według legendy, w 1241 roku nad Wisłą Tatarzy spalili kilkuset polskich jeńców. Z tego wydarzenia – zwanego *ustrinum* (łac. *ustor* – palący trupy) – miała powstać nazwa Ustroń.

Szczyty w okolicy

Równica885 m n.p.m.
Mała Czantoria866 m n.p.m.
Orłowa813 m n.p.m.
Lipowski Groń745 m n.p.m.
Gronik720 m n.p.m.
Beskidek700 m n.p.m.
Żar688 m n.p.m.
Palenica672 m n.p.m.
Obłaziec638 m n.p.m.
Jastrzębie602 m n.p.m.
Kończyn595 m n.p.m.
Jelenica511 m n.p.m.
Królów468 m n.p.m.

Ciekawe miejsca

Akacjowa 107Inne 3,4 km
Amfiteatr w Ustroniu - 1722 miejsc numerowanychMiejsca spotkań 250 m
Czantoria Kolej LinowaSport 2,3 km
Dąb Sobieskiego 1683 r. - Pomnik PrzyrodyPrzyroda 1,4 km
Dom Wczasowy ZameczekInne 750 m
Galeria sztuki współczesnej. Na Gojach. Heczko B.K.A.Kultura 500 m
Kaplica Opatrzności BożejSakralne 1,1 km
Kościół Aktywnych ChrześcijanSakralne
Leśny Park NiespodzianekDla dzieci 1,1 km
Miejski Dom Kultury "Prażakówka"Kultura 1,0 km
Muzeum Ustrońskie im. J. JarockiegoKultura 50 m
Dolny parkingParking
Górny parkingParking
Parking przy szlakuParking
Parking dla odwiedzających Dolinę CiszyParking
Pokój Zagadek "Symfonia Zniszczenia"Inne 800 m

W Ustroniu warto odwiedzić zabytki związane z przemysłową przeszłością miasta. Kanał Młynówka, wykopany w latach 1771–1772, w dużej części zachował się do dziś i biegnie od jazu na Wiśle w Obłaźcu przez całe miasto aż do Skoczowa. Przy nim działały niegdyś huty, kuźnice, młyny i tartaki.

Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Ustroń.

Położenie i teren

Ustroń leży na ok. 393 m n.p.m. Otaczające szczyty (≤7 km): Równica 885 m (2.3 km), Mała Czantoria 866 m (4.6 km), Orłowa 813 m (4.5 km), Horzelica 797 m (6.8 km), Lipowski Groń 745 m (2.3 km), Czupel 736 m (6.9 km). Szlaki w pobliżu: Szlak Zabytkowy (szlak niebieski); Równica - Skoczów PKP (szlak żółty); Szlak Nadwiślany (szlak zielony); Szlak do Jaszowca (szlak czarny); Górki Małe - Lipowiec (szlak czarny); Ścieżka Rycerska (szlak zielony); Równica - Wielka Cisowa (szlak zielony); Szlak Jeleniczka (szlak niebieski).

Źródła (8): pl.wikipedia.org, gdziewyjechac.pl, region.beskidia.pl, triverna.pl · fakty zweryfikowane atomowo