Pierwsza wzmianka o Ustroniu pochodzi z 1305 roku, kiedy to wieś została wymieniona w *Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis* – księdze uposażeń biskupów wrocławskich.
Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w łacińskim dokumencie *Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis* jako wieś zobowiązana do płacenia dziesięciny biskupstwu wrocławskiemu.
Pierwszym odnotowanym właścicielem Ustronia Dolnego (i późniejszej części Górnego) był Mikołaj Kloch I, któremu książęta cieszyńscy przekazali te ziemie w połowie XV w. Ostatnim właścicielem z rodu Klochów był Marcin Kloch II, zamordowany w 1621 r.
Ludność wyznania ewangelickiego chroniła się w okolicznych górach przed prześladowaniami, a pozostałością z tamtych lat jest kamienny ołtarz na stoku Równicy. Według inskrypcji na kamieniu służył jako miejsce tajnych nabożeństw w latach 1654–1709 (XVII–pocz. XVIII w.), po konfiskacie kościołów przez władze habsburskie.
W maju 1683 r. lewe skrzydło wojsk Jana III Sobieskiego przemaszerowało przez Ustroń, zdążając pod Wiedeń. Mieszkańcy zasadzili Dąb Sobieskiego na pamiątkę tego przejścia.
Ustroń przeszedł pod bezpośrednie władanie dynastii Habsburgów w 1653 roku, po śmierci Elżbiety Lukrecji — ostatniej Piastówny cieszyńskiej. Habsburgowie byli zwierzchnimi władcami lennialnymi Śląska Cieszyńskiego już od 1526 roku, kiedy objęli tron czeski.
Muzeum Regionalne „Stara Zagroda" mieści się w drewnianych budynkach wzniesionych z autentycznych elementów chaty, która stała w tym miejscu od 1768 roku (rekonstrukcja in situ).
Uruchomiono pierwszą hutę w Księstwie Cieszyńskim w Ustroniu po odkryciu pokładów rudy żelaza, co uczyniło osadę dużym ośrodkiem hutnictwa żelaza i przemysłu maszynowego.
Leśny Park Niespodzianek w Ustroniu to atrakcyjne miejsce turystyczne położone w dzielnicy Zawodzie, przy ulicy Zdrojowej na stoku Równicy w Beskidzie Śląskim, oferujące spotkania ze zwierzętami leśnymi.
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Legendy i podania
Dąb Sobieskiego Na pamiątkę przemarszu wojsk króla Jana III Sobieskiego przez Ustroń, w miejscu postoju monarchy zasadzono dąb, który rośnie tam do dziś.
Kamienny ołtarz na Równicy W czasach kontrreformacji ewangelicy z Ustronia potajemnie odprawiali nabożeństwa w lesie na stoku Równicy. Do dziś zachował się tam kamienny ołtarz, przy którym się modlili.
Pochodzenie nazwy Ustroń Według legendy, w 1241 roku nad Wisłą Tatarzy spalili kilkuset polskich jeńców. Z tego wydarzenia – zwanego *ustrinum* (łac. *ustor* – palący trupy) – miała powstać nazwa Ustroń.
W Ustroniu warto odwiedzić zabytki związane z przemysłową przeszłością miasta. Kanał Młynówka, wykopany w latach 1771–1772, w dużej części zachował się do dziś i biegnie od jazu na Wiśle w Obłaźcu przez całe miasto aż do Skoczowa. Przy nim działały niegdyś huty, kuźnice, młyny i tartaki.
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Ustroń.
Położenie i teren
Ustroń leży na ok. 393 m n.p.m. Otaczające szczyty (≤7 km): Równica 885 m (2.3 km), Mała Czantoria 866 m (4.6 km), Orłowa 813 m (4.5 km), Horzelica 797 m (6.8 km), Lipowski Groń 745 m (2.3 km), Czupel 736 m (6.9 km). Szlaki w pobliżu: Szlak Zabytkowy (szlak niebieski); Równica - Skoczów PKP (szlak żółty); Szlak Nadwiślany (szlak zielony); Szlak do Jaszowca (szlak czarny); Górki Małe - Lipowiec (szlak czarny); Ścieżka Rycerska (szlak zielony); Równica - Wielka Cisowa (szlak zielony); Szlak Jeleniczka (szlak niebieski).