Historia Gmina Skoczów
Postacie i wątki:
II wojna światowa
Do czasów II wojny światowej język wilamowski był powszechnie znany na terenie Wilamowic.
Wilamowicestronapodrozy.pl
VIII–IX w.
Na terenie Międzyświecia znajdują się ruiny grodu Gołęszyców, powstałego w VIII lub IX wieku. Był to prawdopodobnie najbardziej wysunięty na wschód gród tego plemienia, zamieszkiwany na stałe (świadczą o tym odkryte pozostałości chat mieszkalnych).
Międzyświećpl.wikipedia.org
koniec IX w.
Osada w Międzyświeciu została zniszczona w wyniku najazdu przypuszczalnie księcia wielkomorawskiego Świętopełka I pod koniec IX wieku (ok. 874-885).
Międzyświećpl.wikipedia.org
XIII w.
Po przejściu hord tatarskich sprowadzono na te ziemie osadników pochodzących z Europy Zachodniej (najprawdopodobniej z dzisiejszych Niderlandów), którzy założyli osadę Stara Wieś, a następnie Wilamowice. Lokacja miejscowości nastąpiła prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku, przy czym nazewnictwo wskazuje, że najpierw założono Starą Wieś, a potem przeniesiono lokację na nowe miejsce.
XIII w.
Wilamowice (lub Wymysoü) zachowały odrębność kulturową, podczas gdy Stara Wieś uległa asymilacji z otaczającą ludnością polską. Osadnicy przywieźli ze sobą wysoką kulturę rolną oraz umiejętności tkackie, którymi zajmowała się większość ludności. Byli również bardzo dobrymi handlarzami i stanowili społeczność typowo endogamiczną, co miało znaczenie w przekazywaniu kulturowym tradycji.
Wilamowiceflamandia.pl
1316
Kiczyce wzmiankowane są po raz pierwszy, pojawia się Piotr z Kiczyc.
1325
Wilamowice zostały wymienione jako wieś parafialna w wykazie świętopietrza pobieranego na terenie diecezji krakowskiej.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1415
Mitko z Kiczyc występuje jako świadek nabycia przez ks. Bolesława I praw do Dębowca — w dokumencie z 1415 roku.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1416
Bładnice po raz pierwszy wzmiankowane zostały w dokumencie kancelaryjnym księcia cieszyńskiego Bolesława I jako własność szlachecka włączona do Nierodzimia
Bładnice Dolnepl.wikipedia.org
1444
Ks. Bolesław II przekazał dobra kiczyckie Gochowi Młodszemu z Ochab.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1448
Miejscowość Międzyświeć została po raz pierwszy wzmiankowana.
Międzyświećpl.wikipedia.org
XV w.
Drewniany kościół pw. Przenajświętszej Trójcy w Wilamowicach pochodzi z tego okresu. Wilamowice były wsią szlachecką, a wśród właścicieli wymieniano rodziny Wilamowskich, Szaszowskich-Gierałtowskich, Korycińskich i Kalinowskich.
1457
Księstwo oświęcimskie, w skład którego wchodziły Wilamowice, zostało sprzedane polskiemu królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1462
Mikołaj Ochabski sprzedał Kiczyce Jaśkowi z Ochab.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1481
Ks. Kazimierz nadał Ochaby Mikołajowi Brodeckiemu z Brodów wraz z wodą płynącą od kiczykiego stawu i młyna.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1526
Panem na Kiczycach był Jakub z Brodowic.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1545
Książę cieszyński Wacław III Adam odstąpił wieś świeżo nobilitowanemu burmistrzowi Cieszyna, Andrzejowi Samuelowi Kecherlemu.
Pierściecpl.wikipedia.org
1550
Książę cieszyński potwierdził poprzednie przywileje Pierśćca.
Pierściecpl.wikipedia.org
1550
Wilamowianie przyjęli ewangelicyzm reformowany (kalwiński), a budynek dotychczas katolickiego kościoła stał się kościołem kalwińskim. Reformacja została zainicjowana przez Jana z Gierałtowic Wilamowskiego. Według niektórych źródeł, Wilamowianie wybudowali drugi kościół protestancki, który stał jeszcze w 1750 roku.
1559
Międzyświeć wraz z Wilamowicami zostały podarowane przez księcia Wacława III Adama Janowi zwanemu Skoczowskim, mieszczaninowi skoczowskiemu.
Międzyświećpl.wikipedia.org
1563
Wieś figuruje jako *Piestreze* wraz z oznaczeniami kościoła i dworu rycerskiego na mapie księstwa oświęcimsko-zatorskiego.
Pierściecpl.wikipedia.org
1564
Obszar księstwa oświęcimskiego, w tym Wilamowice, został inkorporowany w skład Królestwa Polskiego i należał do powiatu śląskiego województwa krakowskiego.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1573–1594
Kiczyce znajdowały się w granicach wydzielonego z księstwa cieszyńskiego skoczowsko-strumieńskiego państwa stanowego w latach 1573/1577–1594.
Kiczycepl.wikipedia.org
1592
Kiczyce wraz z innymi miejscowościami Skoczowsko-Strumieńskiego Państwa Stanowego trafiają do dóbr książęcych (Piastów cieszyńskich, a po ich wymarciu do Habsburgów) w 1594 roku, kiedy książę Adam Wacław odkupił te ziemie od Sary von Haugwitz.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1608–1609
Jeremiasz Czamer wydzielił część Nierodzimia i Bładnic swojej żonie i synowi
Bładnice Dolnepl.wikipedia.org
początek XVII w.
Właścicielem Międzyświecia był Adam Bludowski.
Międzyświećpl.wikipedia.org
1616
Pierściec odkupił Lewin Kardinal z Widernu od żony Seidensdorfa (lub wdowy po nim), Jadwigi Kreydnarowej.
Pierściecpl.wikipedia.org
1616
Wielki pożar strawił całą wieś; uratowano jedynie figurę św. Mikołaja, co uznano za fakt cudowny i znak.
Pierściecpl.wikipedia.org
1621
Najstarszy urbarz skoczowsko-strumieński wymienia 53 mieszkańców wsi Kiczyce.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1624
Książę Fryderyk Wilhelm potwierdził transakcję odkupienia Pierśćca przez Lewina Kardynała.
Pierściecpl.wikipedia.org
1626
Kampanię rekatolizacyjną w Wilamowicach rozpoczął nowy właściciel wsi, Krzysztof Koryciński.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1640
Wilamowianie zostali zmuszeni do przejścia na katolicyzm przez nowego właściciela miejscowości.
Wilamowicemuzeum.wilamowice.pl
1645
Powstała księga gruntowa wsi (Registra diediny Kyczic).
Kiczycepl.wikipedia.org
1662
W spisie ludności naliczono 884 mieszkańców Wilamowic.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1669–1760
Baltazar Damek, wilamowski handlarz, wzbogacił się na handlu płótnem w Śląsku i na Węgrzech; osiedlił się w Białej, gdzie po uzyskaniu przez miasto praw miejskich (1723) został jej pierwszym burmistrzem i ufundował kaplicę Opatrzności Bożej (ok. 1708).
Wilamowicemuzeum.wilamowice.pl
1692
Krzysztof Wilhelm Mitmayer z Błogocic kupił wieś.
Pierściecpl.wikipedia.org
1704
Baron Jerzy Fryderyk Bludowski kupił Pierściec oraz sąsiednie Zaborze (wówczas Podpierściec).
Pierściecpl.wikipedia.org
1708
Liczba ludności Wilamowic wyniosła tysiąc dwieście osób.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1737
Pierściecki majątek nabył w 1737 r. baron Krzysztof Kalisch — kupił go od Agnety Manteufel z Bludowskich za 156 tys. złotych.
Pierściecpl.wikipedia.org
1772
Wilamowice zostały włączone w skład Monarchii Habsburgów i weszły w skład Galicji na skutek I rozbioru Polski.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1782
Bładnice Górne (wraz z Dolnymi) miały 193 mieszkańców, w tym 53 katolików i 140 protestantów
Bładnice Górnepl.wikipedia.org
1782
Bładnice Dolne (wraz z Górnymi) miały 193 mieszkańców, w tym 53 katolików i 140 protestantów
Bładnice Dolnepl.wikipedia.org
koniec XVIII w.
Bładnice Dolne zakupił cieszyński książę i włączył do Komory Cieszyńskiej
Bładnice Dolnepl.wikipedia.org
1798
Komora Cieszyńska odkupiła włości pierścieckie od spadkobierców Kalischa.
Pierściecpl.wikipedia.org
1808
Wilamowianie wykupili się z poddaństwa, podpisując umowę o wykupieniu miejscowych chłopów od świadczeń dworskich za cenę 30 tysięcy złotych reńskich (1808). Wilamowice leżą w powiecie bielskim, nie cieszyńskim.
1815
Przemysłem tkackim trudniło się 336 mieszkańców Wilamowic, co stanowiło co piątego mieszkańca.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1818
Wilamowice zostały podniesione do rzędu miasteczek, a następnie przystąpiono do wytyczenia rynku.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1840
Ewangelicki ksiądz Karol Kotschy założył w Bładnicach Dolnych tzw. "Syberię" – szkołę dla luterańskich dzieci
Bładnice Dolnepl.wikipedia.org
1845
Liczba ludności Wilamowic sięgnęła 2040 osób.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1847–1848
Po klęsce głodu oraz epidemiach tyfusu i cholery liczba ludności Wilamowic spadła do około 1600 osób.
Wilamowicepl.wikipedia.org
XIX w.
Język wilamowski był używany w szkole i kościele, gdyż nauczycielami i księżmi byli często rodowici Wilamowianie. Język ten wytworzył swoją formę literacką, a poeta Florian Biesik pisał w nim poematy. [Miejscowość: Wilamowice, gmina Wilamowice, powiat bielski — nie gmina Skoczów, powiat Cieszyński]
Wilamowicemuzeum.wilamowice.pl
1869
Wzniesiono ratusz we wschodniej pierzei rynku w Wilamowicach.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1875
Język wilamowski przestał być używany przez administrację, w kościele oraz w szkole, zastąpił go język polski i standardowy niemiecki.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1880
Według spisu ludności miasteczko liczyło 1662 mieszkańców, spośród których 92% posługiwało się w kontaktach domowych językiem niemieckim (w tym wilamowskim).
Wilamowicepl.wikipedia.org
1885
W Kiczycach było 79 domów i 583 mieszkańców (285 mężczyzn i 298 kobiet), działały tam dwa młyny, kuźnia i warsztaty szewskie. Wśród mieszkańców było 382 katolików, 191 ewangelików i dwie osoby wyznania żydowskiego.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1887
Założono w Wilamowicach szkołę tkacką z własną tkalnią mechaniczną w rejonie dzisiejszej ulicy Paderewskiego.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1900
W Bładnicach Górnych w 14 budynkach mieszkało 122 osób, z czego wszyscy byli polskojęzyczni; 33 (27%) mieszkańców było katolikami, a 89 (73%) ewangelikami
Bładnice Górnepl.wikipedia.org
1900
Według austriackiego spisu ludności w 81 budynkach w Kiczycach mieszkało 478 osób, z czego wszyscy byli polskojęzyczni; 338 (70,7%) mieszkańców było katolikami, 132 (27,6%) ewangelikami, a 8 (1,7%) wyznawcami judaizmu.
1900
W 26 budynkach w Bładnicach Dolnych na obszarze 221 hektarów mieszkało 195 osób, wszyscy byli polskojęzyczni, 71 (36,4%) mieszkańców było katolikami, a 124 (63,6%) ewangelikami
Bładnice Dolnepl.wikipedia.org
1900
Według austriackiego spisu ludności, w Międzyświeciu w 34 budynkach na obszarze 298 hektarów mieszkało 305 osób. Struktura wyznaniowa: 102 (33,4%) katolików, 195 (63,9%) ewangelików, 8 (2,6%) żydów. Językowo: 296 (97%) polsko-, 8 (2,6%) niemieckojęzycznych.
Międzyświećpl.wikipedia.org
1900
Pierściec miał obszar 575 hektarów, 78 budynków i 531 mieszkańców (350 katolików, 169 ewangelików, 12 żydów).
Pierściecpl.wikipedia.org
1900
W Wilamowicach mieszkało 1719 osób, z czego 1677 (97,6%) było katolikami, a 42 (2,4%) wyznawcami judaizmu; 1152 (67%) było niemieckojęzycznych, a 567 (33%) polskojęzycznych. W zawodzie tkackim pracowało 150 osób.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1908
Rozpoczęto budowę pierwszej jednoklasowej szkoły w Kiczycach.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1910
Liczba mieszkańców Bładnic Górnych spadła do 87 osób, z czego wszyscy byli polskojęzyczni; 30 (34,5%) było katolikami, a 57 (65,5%) ewangelikami
Bładnice Górnepl.wikipedia.org
1910
Liczba mieszkańców Bładnic Dolnych wzrosła do 204 osób, wszyscy byli polskojęzyczni, 61 (29,9%) było katolikami, a 143 (70,1%) ewangelikami
Bładnice Dolnepl.wikipedia.org
1910
Liczba mieszkańców Kiczyc wzrosła do 499, z czego 368 (73,7%) było katolikami, 128 (25,7%) ewangelikami, a 3 (0,6%) żydami, 496 (99,8%) polsko-, a 1 niemieckojęzyczna.
Kiczycepl.wikipedia.org
1910
Liczba mieszkańców Międzyświecia spadła do 268. Struktura wyznaniowa: 111 (41,4%) katolików, 150 (56%) ewangelików, 7 (2,6%) żydów. Językowo: 247 (92,1%) polsko-, 21 (7,8%) niemieckojęzycznych.
Międzyświećpl.wikipedia.org
1910
Liczba mieszkańców wzrosła do 539.
Pierściecpl.wikipedia.org
1918
Miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego.
Pierściecpl.wikipedia.org
1918
Miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego, który podlegał organizacyjnie 14 kompanii w Skoczowie.
Skoczówpl.wikipedia.org
1918
Miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego, który podlegał organizacyjnie 14 kompanii w Skoczowie. Kiczyce przestają być własnością dóbr książęcych.
1918
Po upadku Austro-Węgier Wilamowice weszły w skład odrodzonej Polski i należały do powiatu bialskiego w województwie krakowskim.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1920
Wilamowska tkalnia została zakupiona przez Kazimierza Krzyżanowskiego, który rozbudował ją jako Zakłady Przemysłu Lnianego „Wilamowice" (Wilamowice, powiat bielski, 1920 r.).
Wilamowicepl.wikipedia.org
1921
Towarzystwo Rolnicze w Cieszynie postanowiło przenieść z Cieszyna szkołę rolniczą na teren międzyświeckiego folwarku.
Międzyświećpl.wikipedia.org
1922
Zarząd Dóbr Państwowych wydzierżawił majątek Karolowi Tomankowi.
Pierściecpl.wikipedia.org
1922
Zajęcia w szkole rolniczej w Międzyświeciu rozpoczęły się 2 listopada.
Międzyświećpl.wikipedia.org
1923
Rozpoczęto budowę nowego kościoła parafialnego w Wilamowicach, trwającą ponad sześćdziesiąt lat.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1925
Powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Kiczycach.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1927
W Międzyświeciu wzniesiono nowy gmach szkoły rolniczej, zaprojektowany przez cieszyńskiego architekta Alfreda Wiedermanna.
Międzyświećpl.wikipedia.org
1927
W 1925 roku założono OSP w Kiczycach i zbudowano pierwszą (drewnianą) strażnicę. W 1927 roku wzniesiono murowaną remizę, poświęconą i oddaną do użytku 25 września 1927 roku.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1932
Zbudowano cegielnię przy drodze do Dankowic w Wilamowicach.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1934
Wilamowice stały się pełnoprawnym miastem na mocy reformy administracyjnej likwidującej odrębny status miasteczek.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1944–1945
Na linii Wisły – od Strumienia, Drogomyśla po Nierodzim toczyły się w 1945 roku walki, które nie oszczędziły Kiczyc; zginęło kilkunastu mieszkańców wsi.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
1945
12 marca wojska sowieckie zajęły Kiczyce, które po trzech dniach zostały odbite przez Niemców, ostatecznie wycofujących się w maju 1945 roku. Po wojnie na terenie Kiczyc działały grupy partyzanckie, należało do nich dwóch mieszkańców wsi.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
lata 50. XX w.
Większość zakazów związanych z kulturą wilamowską zniesiono, ale proces zanikania i wymierania kultury nie został zahamowany.
Wilamowiceflamandia.pl
1954-1972
Wieś była siedzibą gromady Pierściec.
Pierściecpl.wikipedia.org
1957
Stara drewniana świątynia z początku XVIII wieku w Wilamowicach spłonęła.
Wilamowicepl.wikipedia.org
1961
Wybudowano nową szkołę noszącą imię „Orła Białego”.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
2006
Szkoła Podstawowa im. Zofii Kossak obchodziła swoje stulecie.
Pierściecpl.wikipedia.org
2011
W Ochabach Wielkich otwarto Park Rozrywki i Edukacji „Dream Park Ochaby” – kompleks rekreacyjno-edukacyjny oferujący atrakcje dla rodzin z dziećmi, w tym place zabaw, ścieżki edukacyjne i strefy sportowe.
Ochaby Wielkieslaskie.travel
2016
Według stanu na 25 marca zameldowanych na terenie wsi było 1127 osób.
Kiczycewiadomosci.ox.pl
2018
Gmina Wilamowice zajmuje powierzchnię 56,87 km kw., w tym miasto Wilamowice 10,4 km kw., a tereny wiejskie 46,46 km kw. W gminie, w tym w mieście Wilamowice, zamieszkuje 17 287 mieszkańców.
Wilamowicegmina.wilamowice.pl
2022
Liczba ludności wsi Harbutowice wynosi 914 osób.
Harbutowicepl.wikipedia.org
2024
Zorganizowano wydarzenie pn. 'Wspólna biesiada – organizacja spotkania promującego lokalne dziedzictwo kulinarne' w ramach Marszałkowskiego Konkursu 'Inicjatywa Sołecka'.
Wilamowicegmina.wilamowice.pl
2024
Budynek dworca kolejowego w Pierśćcu został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.
Pierściecpl.wikipedia.org
do końca średniowiecza
Wieś Międzyświeć pozostawała własnością książęcą.
Międzyświećpl.wikipedia.org
współczesność
W Wilamowicach (powiat bielski) znajduje się pomnik przyrody ożywionej — Aleja Lipowa w Dankowicach, licząca ok. 145 lip drobnolistnych w wieku ok. 130 lat, ustanowiona w 1996 r. Prowadzone są próby rewitalizacji języka wilamowskiego, a uczniowie mogą go uczyć się także w szkołach. Gmina Wilamowice realizuje projekt ochrony przyrody w ramach Aglomeracji Beskidzkiej. Wykonano remont konserwatorski kościoła pw. Przenajświętszej Trójcy. Siedzibą władz samorządowych są Wilamowice.
brak daty w tekście
W Wilamowicach występuje enklawa kultury wilamowskiej charakteryzująca się własnym językiem i odrębnymi zwyczajami. Granicząca z Wilamowicami miejscowość Stara Wieś nosiła nazwę „Stare Wilamowice”, co może świadczyć o tym, że założyli ją ci sami osadnicy co dzisiejsze Wilamowice.
okres powojenny
Okres powojenny nie sprzyjał nauczaniu młodszego pokolenia regionalnej mowy wilamowskiej, co poskutkowało jej niemalże całkowitym wymarciem.
Wilamowicestronapodrozy.pl
Każdy fakt prowadzi do źródła — możesz zweryfikować.
Miejscowości w gminie
Szczyty w okolicy
Ciekawe miejsca
Odległości są podane w przybliżeniu od centrum Gmina Skoczów.